Koeweiti's leunen vertrouwend op 'kinderjuf Staat'

Door KOEWEIT, 20 FEBR. De Koeweitse playboy Chaled pronkt graag met zijn opzichtige Duitse sportauto, maar hoopt wel dat zijn bewonderaars zien dat hij buitenlandse nummerborden heeft. Chaled heeft zijn bloedrode BMW-bolide, prijs ƒ165.000, in het buitenland gekocht omwille van de nummerborden, want in Koeweit is dat een teken dat men tot de élite behoort die cash betaalt en niet op afbetaling koopt.

Zich bewust van zijn imago als hij is, weet Chaled dat Koeweiti's tegenwoordig veel kostbare goederen kopen op afbetaling - een wijze van aanschaffen die in het Golfgebied met zijn olierijkdom een lage status heeft. “Als een auto gewone nummerborden van Koeweit heeft, zit het er dik in dat de bestuurder hem op afbetaling heeft gekocht,” meldt de welgedane, met zwierige Arabische gewaden en hoofdtooi uitgedoste Chaled.

De meeste Koeweiti's achten het niet waarschijnlijk dat iemand allerlei ingewikkelde procedures zou gaan volgen om zijn auto via een buitenlandse lening te krijgen als het nog geen half uur duurt om een auto op krediet te kopen bij een dealer in Koeweit. De verwende burgers van Koeweit, een van 's werelds rijkste landen, nemen de afgelopen jaren massaal consumptief krediet op, een trend die volgens economen nadelig kan uitpakken voor de uitlenende instanties als er geen maatregelen komen om tijdige aflossing af te dwingen.

Volgens econoom Dzjassem al-Saadoun is de kredietgolf zorgelijk gezien de hier te lande notoir lakse aflossingsmoraal en de met krediethulp traditioneel zeer gulle overheid. “De overheid staat erom bekend dat ze aflossingsschuwe geldleners te hulp schiet, en dat voedt de gedachte dat kinderjuf Staat wel weer over de brug zal komen als de krediteur dat niet kan. De mensen denken dat de regering hun schulden wel weer zal vergeven”, aldus al-Saadoun.

Na de Golfoorlog, die een eind maakte aan de Iraakse bezetting van Koeweit, heeft de regering bijna alle consumptieve kredieten vereffend met een aantal subsidiemaatregelen om de Koeweiti's te helpen naar hun land terug te keren en een nieuw leven te beginnen. Vervolgens schreef ze nog eens ettelijke miljoenen af als regeling voor de 20 miljard dollar aan oninbare schulden als gevolg van een beurskrach in 1982 - een ramp waarvan het bankwezen nog altijd herstellende is. Volgens een bankier is er “hier een generatie die is opgevoed met de gedachte dat je leningen niet terugbetaalt.”

Bij een autodealer in Koeweit stad rijdt een stralende ambtenaar weg in een splinternieuwe Japanse auto, na een aanbetaling te hebben gedaan van slechts 5 dinar (ƒ27). “Van de tien auto's worden er zo'n negen op krediet verkocht”, zegt verkoper Talat Bitar, die de koop gesloten heeft. “De meeste klanten willen het goedkoopste krediet omdat ze al meer dan één lening hebben lopen”, aldus Bitar. “Ik heb om deze deal te sluiten de aanbetaling moeten verlagen van 55 dinar (ƒ300) naar vijf dinar.”

Koeweiti's lenen geld voor het financieren van duurzame gebruiksgoederen of voor gezondheidszorg en onderwijs in het buitenland. De vaste rente op deze leningen is nog altijd zeer gering. Maar de afgelopen jaren vertoont een ander type persoonlijke lening een sterke groei: bankleningen voor bijvoorbeeld woningrenovatie. De banken begonnen dit soort leningen agressief te propageren nadat de centrale bank al in 1993 een aantal beperkende maatregelen op consumptief krediet had afgekondigd, in het kader van een plan om het bankwezen op internationaal niveau te brengen.

Ook de betalingsachterstand in deze sector is groeiende, al zijn er geen cijfers gepubliceerd. Financieringsmaatschappijen zouden al honderden Koeweiti's en in Koeweit wonende buitenlanders voor de rechter hebben gesleept wegens wanbetaling. In één week tijd kregen afgelopen december 70 inwoners van Koeweit gevangenisstraffen tot twee jaar voor het uitschrijven van ongedekte cheques. De meesten zijn op borgtocht vrij hangende hun hoger beroep.

Dat men zich bij de overheid zorgen begint te maken, bleek eveneens in december, toen de centrale bank de regels voor persoonlijke leningen verscherpte en verklaarde dat ze om risico's te vermijden voortaan zou helpen alle kredietoperaties in Koeweit te controleren. Op het ogenblik staan financiers voor de autobranche en sommige beleggingsfirma's nog niet onder supervisie van de centrale bank. Volgens zeggen van bankiers voldoen de procedures bij sommige kredietinstellingen niet aan alle eisen.

“Je kunt de kredietverlening niet van a tot z onder controle houden als niet alle betrokkenen zich aan dezelfde regels moeten houden”, aldus een functionaris bij een handelsbank.

Volgens een schatting van Saadoun kan het totaal aan persoonlijke leningen, inclusief consumptief krediet, verleend door banken, financiers, beleggingsinstellingen, autodealers en andere detaillisten in Koeweit wel zo'n miljard dinar (ƒ5,45 miljard) belopen - ongeveer een zevende deel van het bruto binnenlands produkt.

De groei van het kredietwezen betekent een breuk met de traditie. Naar westerse begrippen is Koeweit nog steeds een sterk op contant geld georiënteerde samenleving, waar men alle doorsnee-betalingen verricht door in uitpuilende beurzen te tasten. Maar de tijd dat Koeweiti's ook grote aankopen met contant geld betaalden, loopt ten einde. Er zijn minder vette jaren in aantocht.

De kosten van de Golfoorlog van 1991, die een eind maakte aan een half jaar bezetting door Irak, en de reconstructie van de olievelden heeft diep in de overheidsreserves gesneden. De inflatie is na de oorlog snel opgelopen naar volgens officiële ramingen 8 procent, en de economie, voor een groot deel in staatshanden, zal niet in staat zijn om werkgelegenheid te bieden aan de groeiende aantallen scholieren. Ondanks meer dan genereuze sociale voorzieningen en het ontbreken van inkomstenbelasting is het netto maandinkomen van de gemiddelde ambtenaar, zo'n 400 dinar (ƒ2.180), gemeten naar de inkomens in de geïndustrialiseerde wereld, niet hoog. (Reuter)

    • Inal Ersan