Franse spoorwegen zijn op zoek naar de verloren klant

PARIJS, 20 FEBR. Hij had zich voorgenomen te lachen, maar het eerste optreden van Frankrijks nieuwe spoorweg-president had meer iets van een tv-reclame die bij nader inzien niet wordt gebruikt. Loïk Le Floch-Prigent heeft ook een vrijwel ondoenlijke taak en daarom roept hij tien miljoen Fransen op hem te helpen.

De SNCF is een patiënt die herstelt van een ernstig ongeluk. De stakingsweken van november en december hebben het weefsel van de nationale spoorwegen aangetast. De werknemers liepen massaal te hoop tegen het rationalisatie-plan van de vorige directie. De verontwaardiging sloeg over en leidde tot een staking van vrijwel de hele overheidssector. Ook bij de reizigers is iets geknapt: in januari liep het reizigersvervoer opnieuw terug, terwijl alles weer werkte.

De van oudsher in vakbonden sterk georganiseerde 'cheminots' kregen voor elkaar dat het SNCF-plan van tafel verdween, met inbegrip van het voornemen hun vroege en voordelige pensioenen te normaliseren. Als kers op de taart fungeerde het hoofd van de vorige president-directeur Bergougnoux, door de regering zonder veel omhaal geofferd.

Binnen een paar dagen werd Le Floch-Prigent op de oververhitte topstoel neergezet. Een verrassende keus voor een rechtse regering. Le Floch was ooit onder Mitterrand aan het hoofd van de staatsoliemaatschappij Elf Aquitaine neergezet als 'linkse' manager. De laatste tijd leidde hij Gas de France, waar hij zich juist had moeten verdedigen tegen hardnekkige beschuldigingen van over-avontuurlijk financieel beheer in zijn olie-jaren. Het heeft hem tot nu toe niet geschaad, want de regering en de SNCF hadden dringend een soepele gespreksleider nodig.

Een kleine twee maanden verder heeft hij de vakbonden nog steeds aan tafel. Dat is een prestatie want de nasleep van de staking was moeilijk genoeg vanwege de regel: niet gewerkte dagen worden niet betaald. Zonder veel geld weg te geven, waar de SNCF alleen aan de credit-zijde van de boekhouding ruim over beschikt, moest Le Floch-Prigent voorkomen dat de veenbrand weer zou oplaaien. Dat lijkt gelukt, al presenteerden vijf grote bonden gisteren een gemeenschappelijk platform met eisen. De staat en de directie zijn gewaarschuwd.

Gisteren bleek ook hoe weinig de nieuwe directeur nog aan concrete resultaten te melden had. Hij begon zijn eerste openbare optreden met een opsomming van waar hij allemaal niets over zou gaan zeggen: de totale verliespositie, de miljarden die de staat zal moeten bijleggen, laat staan de loon- en pensioenproblemen met het rollend en zittend personeel.

Het enige wat NS-directeur Den Bestens Franse collega kon aanbieden was een open oor. Via advertenties worden alle huidige en zo mogelijk toekomstige reizigers gevraagd wat zij van de SNCF verwachten, waar zij in zijn teleurgesteld, enzovoort. “Dit is geen opinie-enquête noch een marketing-onderzoek, we willen er gewoon achter komen wat onze klanten verlangen. Zonder klanten geen produkt.” Later dit voorjaar hoopt de SNCF conclusies te kunnen trekken om deze zomer, na taai en ondoorzichtig touwtrekken met de Franse regering, een nieuw plan te kunnen vaststellen. Afgesproken met blije werknemers en spoorklanten.

    • Marc Chavannes