SPD kampt weer met verdeeldheid in haar top

BONN, 19 FEB. Honderd dagen nadat de Saarlandse premier Oskar Lafontaine zijn voorganger Rudolf Scharping, fractieleider in de Bondsdag, verrassend verdrong als partijvoorzitter worstelt de SPD opnieuw met grote verdeeldheid in haar top. Bovendien vreest Duitslands grootste oppositiepartij een zeker isolement in het grote nationale debat over de werkloosheidsbestrijding nu kanselier Helmut Kohls regeringscoalitie de afgelopen weken op dat gebied met de sociale partners, maar zonder de SPD, enkele aandachttrekkende beginselakkoorden heeft bereikt.

Net als vóór Lafontaines greep naar de macht op een partijcongres in Mannheim liggen de spanningen vooral in de personele driehoek van Lafontaine, Scharping en Gerhard Schröder, de premier van Nedersaksen die blijkens opiniepeilingen veruit de populairste SPD'er is. Uit het permanente maandelijkse onderzoek van de Süddeutsche Zeitung en het tweede Duitse tv-net ZDF bleek vorige vrijdag bijvoorbeeld opnieuw dat Schröder de enige SPD-topman is die in verkiezingen een kans zou hebben tegen Kohl. Wie in de Bondsdagverkiezingen van 1998 SPD-lijsttrekker wordt moet pas vroeg in dat jaar worden bepaald, maar Schröder heeft nooit onder stoelen of banken gestoken dat hij graag beschikbaar is.

De nieuwe, of opnieuw gebleken, controverse in de SPD-leiding wordt al dagen breed uitgemeten in de Duitse media. Namelijk sinds Schröder begin vorige week een regeringsverklaring in de landdag van Nedersaksen afstak waarin hij korte metten maakte met twee min of meer heilige huizen van Lafontaine en Scharpings Bondsdagfractie. Schröder noemde het Duitse sociale-zekerheidsstelsel “niet langer betaalbaar” en acht daarom “vergaande ingrepen” nodig. Bovendien is de economische situatie nu zó, zei Schröder voorts, dat de SPD haar pleidooien voor een snelle ecologische hervorming van het bestaande belastingstelsel, en invoering van een zogeheten Öko-Steuer, voorlopig maar moet vergeten.

Schröders eerste opmerking was een affront voor de Bondsdagfractie, die onder de politiek weer enigszins opgebloeide, sinds kort baardloze, Scharping steeds woedend afstand heeft genomen van regeringsplannen om op de sociale zekerheid te korten. “U maakt daders van de slachtoffers”, verweet Scharping onlangs Kohl bijvoorbeeld in de Bondsdag. Schröders tweede opmerking leek vooral tegen Lafontaine gericht, die - daarin bijgevallen door de linkervleugel van de SPD en de Groenen - geldt als grote pleitbezorger van een Öko-Steuer. “Begrijpt u nu nog steeds niet dat dat dringend nodig is?”, vroeg hij Kohl op 8 februari in een Bondsdagdebat over de principe-akkoorden van de regeringscoalitie met de sociale partners over een Bondgenootschap voor werk, dat de werkloosheid in Duitsland tot het jaar 2000 moet helpen halveren tot 2 miljoen.

Lafontaine zit in een moeilijk parket. Hem wordt verweten dat zijn plan om de SPD in rustiger vaarwater te loodsen intussen tot te weinig actieve oppositie tegen Kohl heeft geleid. Bovendien benoemde hij na het partijcongres in Mannheim zelf de eerder door Scharping als eerste economisch woordvoerder afgezette Schröder weer in die hoedanigheid. Op Schröders opmerkingen heeft Lafontaine tot nu toe slechts gereageerd met de verzekering dat de Öko-Steuer er “zo snel mogelijk” moet komen. Maar de linkervleugel van de partij vindt dat Schröder moet worden afgezet als economisch woordvoerder. Zij verwijt hem ook dat hij de economische situatie misbruikt om een “grote coalitie” met Kohl voor te bereiden. Schröder: “Dingen bij hun naam noemen, is nog geen samenzwering.”

    • J.M. Bik