Onderzoek wijst uit: doek is toch van Rembrandt

AMSTERDAM, 19 FEBR. Het Rembrandt Research Project (RRP), dat het oeuvre van Rembrandt van Rijn op echtheid onderzoekt, heeft zich vergist. Een schilderij dat volgens dit prestigieuze onderzoeksteam niet authentiek was, blijkt toch van Rembrandt. Dit portret (24 x 20,3 cm), van een oude man met baard en muts, uit circa 1630 hangt nu in het Rembrandthuis in Amsterdam. Het vormt één van de hoogtepunten van de tentoonstelling Rembrandt & Van Vliet. Een samenwerking in koper die vrijdag geopend werd.

Sinds de publicatie van het eerste deel van A Corpus of Rembrandt Paintings in 1982 zijn de conclusies van het RRP niet onomstreden. Het bewuste paneeltje is in dit boek ondergebracht in categorie C: geen echte Rembrandt. Eén lid van het uit vijf leden bestaande gezelschap, Ernst van de Wetering, maakte toen al een voorbehoud. De 'ruwe' schildertrant behoorde volgens hem ook tot de stilistische kenmerken van de vroege Rembrandt. Andere argumenten van Van de Wetering: de kwaliteit van het werk en het feit dat er een vrijwel identieke prent bestaat van Johannes Gillisz. van Vliet. De Leidse graficus Van Vliet maakte tussen 1631 en 1636 in opdracht van Rembrandt twaalf etsen naar zijn werk.

Van de Wetering kreeg steun van andere Rembrandt-kenners zoals Martin Royalton-Kisch van het British Museum in Londen, een van de samenstellers van de expositie Rembrandt & Van Vliet, Ben Broos (Mauritshuis, Den Haag), Peter Schatborn (Rijksmuseum, Amsterdam) en Egbert Havekamp-Begemann (University of New York). Hun mening gaf uiteindelijk de doorslag.

Dit soort vergissingen is kostbaar. Rembrandt-verzamelaars zien de waarde van hun bezit na een negatief oordeel van het RRP van de ene dag op de andere kelderen. Dit overkwam de oud-Unilevertopman, Sidney van den Bergh. In de jaren zeventig gaf Van den Bergh de Haagse kunsthandelaar Hans Cramer opdracht het paneeltje van de oude man te verkopen. Toen het negatieve oordeel van het RRP bekend werd, ging de verkoop aan een Amerikaanse verzamelaar (voor één miljoen gulden) op het laatste moment niet door. In 1979 verwierf de huidige eigenaar Alfred Bader uit Milwaukee het stuk op een veiling bij Christie's in Londen. “Bader kocht het voor een prikje, 200.000 gulden”, aldus Cramer. Hij schat de waarde van het schilderij nu tussen de drie en vier miljoen gulden.

    • Din Pieters