Sluimerend conflict bij College van Toezicht Sociale Verzekeringen barst uit; Staatssecretaris: Situatie ontoelaatbaar

ZOETERMEER, 17 FEBR. Het bestuur van het CTSV heeft “letterlijk en figuurlijk de relaties verziekt”, zegt M. Vedder, voorzitter van de ondernemingsraad. De organisatie die moet controleren of de miljarden guldens die jaarlijks omgaan in de sociale verzekeringen op een juiste en doelmatige manier worden besteed verkeert in diepe crisis. Wantrouwen heerst er bij het College van Toezicht Sociale Verzekeringen tussen directie en personeel enerzijds en het driekoppige bestuur anderzijds. Als dat wantrouwen niet verdwijnt, zegt Vedder, “is het zinloos door te gaan”.

De ondernemingsraad had gisteren een hotel in Zoetermeer uitgekozen om openbaar uiting te geven aan zijn ongenoegen, nadat een maanden sluimerend conflict in alle hevigheid tot uitbarsting kwam. De ondernemingsraad heeft formeel het vertrouwen in het bestuur opgezegd. Dat gebeurde gisterochtend en wel “met onmiddellijke ingang”, zo meldde een korte brief aan het bestuur.

Tot de ontwikkelingen die de ondernemingsraad (OR) aanleiding gaven zijn vertrouwen op te zeggen behoorde zeker het ontslag dat het bestuur directeur E. Czyzewski, in de late donderdagavond, aanzegde. Dat gebeurde kort na afloop van een uitzending van de tv-rubriek Nova. Daarin werd aandacht geschonken aan de perikelen bij het CTSV. Als reden voor het ontslag gaf het bestuur een “sterk uiteenlopende visie op de organisatie”. En: “Gebleken is dat partijen niet meer tot elkaar zijn te brengen”. In september is Czyzewski, afkomstig van de sociale dienst in Rotterdam, binnengehaald. In korte tijd maakte hij zich geliefd bij het personeel en gehaat bij het bestuur. Inmiddels zit hij al weken in de Ziektewet.

“Onaanvaardbaar”, is de term die OR-voorzitter Vedder gebruikt voor het ontslag van de directeur. Eerder deze week was in een communiqué van de ondernemingsraad hetzelfde woord gebruikt, toen het gedwongen vertrek van Czyzewski in de lucht hing. De OR onderstreepte tegenover het bestuur “dat het personeel het volste vertrouwen heeft in de directeur toezichtbedrijf, in de persoon van Sjef Czyzewski”.

Vertrouwen, dat is precies wat het bestuur bij het personeel blijkt te ontberen. Kan dat bestuur dan toch blijven zitten? “Natuurlijk blijven we gewoon alle drie”, zegt voorzitter D. van Leeuwen. “Wat een vraag.”

Op een paar steenworpen van het Zoetermeerse hotel waar de ondernemingsraad zijn irritaties gistermiddag de vrije loop gaf zetelt het CTSV. In het werkvertrek van Van Leeuwen, voormalig VVD-voorzitster, bevestigen de andere bestuursleden haar woorden. Ook de vroegere CDA-staatssecretaris M. van Rooijen en ex-Tweede-Kamerlid G.J. van Otterloo van de PvdA denken er niet over op te stappen. Van Leeuwen: “We hebben onze eigen verantwoordelijkheid en die blijven we nemen.”

Ingrijpen van de verantwoordelijke VVD-staatssecretaris van sociale zaken, R. Linschoten, is volgens het drietal niet nodig, ook al dringen ondernemingsraad en vakbonden daar op hetzelfde moment opnieuw op aan. “Ik zou niet weten wat het ingrijpen van de staatssecretaris zou kunnen bijdragen”, zegt Van Otterloo 's middags.

Niettemin vertrekken CTSV-voorzitter Van Leeuwen en directeur ad-interim J. Jakobs die avond naar het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid in Den Haag. Met als doel in een gesprek met Linschoten een poging te doen uit de impasse te komen. Het belang van de staatssecretaris bij zo'n poging was evident: in toenemende mate klinkt in de Tweede Kamer het verwijt dat hij zich te afzijdig houdt van de conflicten bij het CTSV.

Het resultaat van het gesprek gisteravond, dat ongeveer een half uur duurt: Linschoten wijst een bemiddelaar aan; de naam zal hij maandag bekend maken. Van Leeuwen maakt na afloop een geagiteerde indruk en houdt haar reactie vastberaden en herhaaldelijk beperkt tot “geen commentaar”.

Grote afwezige bij het gesprek is de ondernemingsraad. Linschoten noemt het “raar” dat deze niet bereid bleek naar hem te komen. Maar met zijn besluit een bemiddelaar aan te wijzen zegt hij conform de wens van de personeelsvertegenwoordiging te handelen. Dat was hem gebleken in een gesprek dat hij al vorige week met de ondernemingsraad voerde. Hij kondigt aan zelf de man of vrouw in kwestie - “ik heb al iemand in mijn hoofd” - te zullen benaderen; hij is niet van plan over zijn keuze met de ruziënde partijen bij het CTSV te overleggen.

“Het moet een absoluut onafhankelijk bemiddelaar zijn”, zegt de staatssecretaris. Later op avond blijkt de reden voor de afwezigheid van de ondernemingsraad. Die was van mening dat Linschoten al afdoende op de hoogte was van het OR-standpunt.

Linschoten denkt dat de bemiddelaar begint “aan een klus waar je je even helemaal vrij moet maken”. Dat lijkt niet te veel gezegd. Want gistermiddag bleek hoe diep de kloof is die het CTSV-bestuur van het personeel scheidt. De OR eist dat het ontslag van directeur Czyzewski wordt teruggedraaid. In haar werkkamer schudden Van Leeuwen en de twee medebestuurders het hoofd. “Er is geen weg terug”, zegt Van Leeuwen. “We hebben het een en andermaal vergeefs met hem geprobeerd.”

Er moet een bewindvoerder bij het CTSV komen om orde op zaken te stellen, was een andere eis van de ondernemingsraad. Het bestuur ziet er niets in. “Er hoeft geen bewindvoerder te komen”, zegt Van Leeuwen. “BCG is aan het werk en blijft aan het werk.” BCG staat voor Boer & Croon Groep, het bureau dat door het bestuur is gevraagd een procesmanager te leveren om de samenwerking bij het CTSV te verbeteren. Maar BCG moet zo snel mogelijk weer verdwijnen, vindt de ondernemingsraad. Al was het maar omdat dit bureau zonder overleg met directie en personeel door het bestuur is aangewezen. Maar ook omdat uit de opdracht die BCG heeft gekregen niets blijkt van enig schuldbesef bij het bestuur, vindt OR-voorzitter Vedder. “Het bestuur ontkent dat het een eigen rol in het conflict heeft gespeeld.” En dat gaat weer dwars in tegen de conclusies van een eerdere bemiddelaar, de vroegere president van de Algemene Rekenkamer, F. Kordes.

“Ook wij hebben fouten gemaakt”, erkende CTSV-bestuurder Van Rooijen gistermiddag. Maar dat het om slechte communicatie met het personeel zou gaan, spreekt het bestuur krachtig tegen. Het kwam voor, zeggen de OR-leden, dat het personeel van de directie opdrachten kreeg die tien minuten later door het bestuur werden teruggedraaid. “Indianenverhalen”, volgens Van Rooijen.

De situatie bij het CTSV is “onwerkbaar” geworden, vindt de ondernemingsraad. “Er is een absolute patstelling.” Vedder en de OR-leden hebben de voorgeschiedenis op papier gezet. 'Het optreden van het bestuur wordt gekenmerkt door een enorme dadendrang en een evengroot gebrek aan visie en besluitvaardigheid', staat er. En: 'Het bestuur heeft noch kaas gegeten van het terrein van sociale zekerheid noch van managementsvaardigheden'. En: 'Door de organisaties op het terrein van de sociale verzekeringen wordt het bestuur niet als een serieuze gesprekspartner beschouwd'. En: 'Op beslissende momenten geeft het bestuur er blijk van oplossingen niet te kunnen vinden, zelfs al liggen ze voor de hand'.

Kan dit nog goed komen, of moet het bestuur, drie full-timers, inderdaad meer op afstand van de organisatie komen? Het Tweede-Kamerlid A. Schimmel van D66 suggereerde een tweedaagse werkweek voor het trio. “Ze weet niet waar ze het over heeft”, zegt Van Rooijen. Van Otterloo: “We werken nu zelfs in de weekends. Moeten we dan de hele dag recepties aflopen?” Van Leeuwen: “Wij zitten hier voor het toezicht, voor een taak die de wet ons geeft.”

Linschoten verklaarde gisteravond zijn ogenschijnlijke afzijdigheid van de afgelopen weken met de opmerking: “Het bestuur moet als zelfstandig bestuursorgaan in eerste instantie zelf de broek ophouden”. Die tijd is nu voorbij. “Ik ben tot de conclusie gekomen dat de partijen er zelf niet meer uitkomen”, zegt de staatssecretaris. “Daarvoor is hoe dan ook een bemiddelaar nodig. De boel moet worden vlotgetrokken. Het is ontoelaatbaar als deze situatie blijft voortbestaan.” Of het ontslag van directeur Czyzewski nog is terug te draaien? Linschoten: “De hele zaak-Czyzewski moet onderdeel worden van de analyse die de bemiddelaar moet maken. Dat is duidelijk.”