Italiaans circus

DE ITALIAANSE PRESIDENT, Scalfaro, restte gisteren geen andere keus dan ontbinding van het parlement. Een oplossing voor de chronische politieke crisis komt met verkiezingen eind april echter geen stap dichterbij. Maar de mogelijkheden om op een andere manier het byzantijnse politieke circus in Rome in beweging te krijgen waren uitgeput.

Opiniepeilingen wijzen er tot nu toe op dat het na verkiezingen onveranderd onmogelijk zal blijven om een regering met een stabiele parlementaire meerderheid te vormen. Italië lijkt opnieuw af te stevenen op een patstelling met een vrijwel even groot rechts als links politiek blok. De kans dat met een nieuw parlement overeenstemming kan worden bereikt over een nieuw kiesstelsel dat de verkiezing van een duidelijke politieke meerderheid mogelijk maakt, komt niet in zicht.

Toch opent Scalfaro's besluit de mogelijkheid voor enkele belangrijke veranderingen. Berlusconi, de televisiemagnaat die in 1994 zeer succesvol in de politiek startte maar al gauw als premier sneuvelde, kan zijn positie als leider van het rechtse blok verliezen. Hij vervult op dit ogenblik de hoofdrol in een smeergeldproces, waardoor het tijdstip van de verkiezingen voor hem buitengewoon ongunstig is.

De leider van de uit het neofascisme voortgekomen Alleanza Nazionale, Fini, heeft goede kans Berlusconi's plaats aan de top van de rechtse coalitie over te nemen. Het is zelfs niet uitgesloten dat zijn ultrarechtse partij behalve Berlusconi's Forza Italia ook de linkse uit het communisme voortgekomen partij PDS achter zich laat en de grootste politieke groepering van Italië wordt.

Sinds de Tweede Wereldoorlog hebben Italiaanse neofascisten meermalen uiting gegeven aan de wens van een greep naar de macht. Fini heeft met zijn Alleanza Nazionale deze geur van de oude neofascisten achter zich gelaten. De populariteit van zijn autoritaire denkbeelden is verontrustend, maar er is nu geen reden voor zorg over ultrarechtse dromen over coups.

Bij het centrum-linkse blok is voorlopig de vraag hoe het de verkiezingen zal ingaan. De voormalige christen-democraat Prodi, die zich als leider van dit blok had opgeworpen, heeft het afgelopen halfjaar flink aan gezag ingeboet. PDS-leider d'Alema lijkt niet geschikt om het voortouw van een coalitie te nemen. Het is niet uitgesloten dat de grote tegenstander van links van de afgelopen jaren, Berlusconi, verliest zonder dat links er zelf beter van wordt.

DE KANS IS GROOT dat Italië het halfjaarlijkse voorzitterschap van de Europese Unie geheel moet doen met de demissionaire regering-Dini. Dini heeft gisteren dan ook twee lege plaatsen in zijn kabinet opgevuld. Voor de Europese Unie behoeft de zwakte van de demissionaire regering geen bijzonder probleem te zijn. Italië kan gewoon de voorbereidingen treffen voor de bijeenkomst van de Europese leiders binnenkort in Turijn, waarmee de intergouvernementele conferentie voor de voorgeschreven herziening van het Verdrag van Maastricht begint.