Salomons oordeel

Mary Morissey: Mother of Pearl. Uitg. Cape original, 223 blz.¢8 9,99. De vertaling van Joop van Helmond, verschijnt in maart bij Meulenhoff.

De Ierse recensente en schrijfster Mary Morrissy kreeg voor haar eerste boek, de verhalenbundel A Lazy Eye, onlangs een Amerikaanse literaire prijs van ruim 150.000 gulden. Haar romandebuut Mother of Pearl werd door uitgeverij Jonathan Cape vol verwachting meteen als paperback op de markt gebracht, en maakt beslist ook kans een of andere prijs in de wacht te slepen. Het is een boek over het moederschap, maar dan van een hevig verstoorde soort. Drie moeders komen er in voor, even afgezien van waarnemende grootmoeders of de vrouw die haar doodzieke kindje wegstuurt uit angst voor besmetting.

De eerste moeder is maagd. Van haar bij een TBC-operatie doorgeknipte ribben kneedt zij als het ware een kindje. De verhitte fantasie van deze wonderbaarlijk genezen TBC-patiënte sluit prachtig aan bij die van de mannelijke patiënten die snakken naar drank, tabak en vooral seks. Zonder haar maagdelijkheid erbij te verliezen wordt de ex-patiënte behalve keukenhulp ook de hoer van het sanatorium. Een sympathieke bezoeker vraagt haar ten huwelijk bij de kist van zijn bezweken moeder, en niets lijkt een gelukkig huwelijk in de weg te staan tot zij ontdekt dat hij impotent is. Ze verzint een zwangerschap, zo overtuigend dat zelfs hij het gelooft en steelt een baby op de kraamafdeling van een ziekenhuis. Petieterig, met nageltjes van paarlemoer, en vier jaar lang aanbeden tot de waarheid op wrede wijze aan het licht komt.

De twee andere delen van de roman zijn geschreven vanuit het perspectief van de echte moeder die haar verloren gewaande maar nooit gewenste kindje terug krijgt en vanuit het kind zelf, dat de krachtige fantasie van haar steel-moeder blijkt te hebben. Haar eigen moederschap krijgt, hoe kan het ook anders, een ernstig verwrongen verloop.

De vaders zijn bij Morrissy zonderlingen. Een vuurtorenwachter die op zijn schaarse verloven zijn vrouw overweldigt en slaat; een verliefde Italiaanse dansleraar die zwijgt en van ellende grafsteenbeitelaar wordt; een wegloper die betrapt wordt en terug moet; de impotente havenarbeider, een moederskindje. Ze begrijpen niets van hun vrouwen, maar het valt ze nauwelijks kwalijk te nemen. “The workings of women were as mysterious as the innards of clocks. There were lots of cogs and wheels he didn't understand the use of but even the minutest of them had teeth.”

Salomon had het, als je meegaat met Morrissy, nog gemakkelijk met zijn spreekwoordelijk geworden oordeel. Bij haar liggen juist de natuurlijkste dingen altijd net even anders, en zijn daardoor boeiender en levensechter.

    • Margot Engelen