Rapport: Britse regering verzweeg wapenhandel Irak

LONDEN, 16 FEBR. Met een massieve en zorgvuldig georkestreerde public-relationscampagne probeert de Britse regering de schade te beperken die dreigt te ontstaan als gevolg van het gisteren gepubliceerde rapport-Scott naar de rol van de overheid bij de levering van militaire apparatuur aan Irak.

De oppositie eist het aftreden van de twee bewindslieden die in het rapport het zwaarst op de korrel worden genomen: William Waldegrave, staatssecretaris voor financiën, en Sir Nicholas Lyell, procureur-generaal en binnen het kabinet verantwoordelijk voor juridische zaken.

Volgens het rapport-Scott, dat is gebaseerd op 200.000 documenten en 268 getuigenverklaringen, heeft de Britse regering aan het eind van de jaren tachtig de exportregels voor Irak versoepeld zonder het parlement daarvan op de hoogte te brengen. “Welbewust” besloten de drie verantwoordelijke staatssecretarissen, onder wie William Waldegrave, om alle publiciteit te mijden uit vrees voor “grote publieke weerstand”, juist op een moment dat Saddam Hussein in Irak de Koerden aan het uitmoorden was. Ze hebben het parlement “opzettelijk” en “bij herhaling” verkeerd geïnformeerd.

Rechter Sir Richard Scott stelt na een onderzoek van meer dan drie jaar ook vast dat de procureur-generaal “persoonlijk in gebreke” is gebleven bij de behandeling van het Matrix Churchill-proces. Bij die rechtzaak stonden drie directeuren van een machinefabriek terecht op verdenking van illegale export naar Irak, terwijl de regering met die leveranties had ingestemd en één van de directeuren voor de Britse veiligheidsdienst werkte. Ontlastend overheidsmateriaal werd de verdediging onthouden omdat vier bewindslieden zogeheten immuniteitsverklaringen hadden getekend op advies van de procureur- generaal. Volgens het 1800 pagina's tellende rapport “had het proces nooit gehouden mogen worden”.

Scott hekelt in zijn rapport ook het gebrek aan openheid binnen het regeringsapparaat en de cultuur van geheimzinnigheid. Hij constateert dat ministeries langs elkaar heen, en elkaar tegen hebben gewerkt. Verder verwijt hij de regering dat ze “verzuimd heeft aan de verplichtingen te voldoen die voortvloeien uit het grondwettelijke principe van de ministeriële aansprakelijkheid”. Maar hij accepteert wel dat alle bewindslieden te goeder trouw hebben gehandeld.

Pag.5: 'Samenzwering Britse regering niet bewezen'

Hij acht bovendien niet bewezen dat kabinetsleden hebben samengezworen om de overheidsbemoeienis te verhullen, desnoods door onschuldige ondernemers de gevangenis in te laten gaan.

Ian Lang, de minister van handel en industrie, zei gisteren in het Lagerhuis dat het rapport de regering van “alle blaam had gezuiverd”. Daarbij maakte hij dankbaar gebruik van de voorsprong die het kabinet zichzelf had gegund. Ministers hadden het rapport al meer dan een week in huis terwijl parlementsleden het drie kilo zware document pas tien minuten voor de regeringsverklaring kregen. Lang lichtte uit het rapport vooral de passages die de regering welgevallig waren. Tegelijkertijd werden de media bestookt met persberichten, officiële verklaringen en briefings waarin de regeringslezing van het rapport uit de doeken werd gedaan.

Het kabinet wierp zich gisteren in het Lagerhuis op als de verontwaardigde onschuld. Lang eiste van de oppositie zelfs dat ze haar verontschuldigingen zou aanbieden, omdat ze een aantal kabinetsleden voorafgaand aan de publikatie van het Scott-rapport met “laster, gehoon en insinuaties” ten onrechte zou hebben zwart gemaakt. Daarna ontspon zich in het Lagerhuis een felle woordenwisseling die herhaaldeijk door schreeuwende en tierende parlementariërs werd onderbroken. Labour-woordvoerder Robin Cook zei dat hij in de verklaring van de minister het Scott-rapport niet meer herkende. Hij zei dat zo'n vernietigend rapport onmogelijk zonder personele consequenties kon blijven. Maar Lang beschuldigde Cook er op zijn beurt van dat hij de inhoud van het rapport “verdraaid” had. Hij eiste het opstappen van Cook “wiens carrière voorgoed geruïneerd is en die in het Lagerhuis nooit meer vertrouwd zal worden.” Op 26 februari volgt het debat over het Scott-rapport.

    • Dick Wittenberg