Onder minderjarigen is dope het gesprek van alledag

UTRECHT, 16 FEBR. Alex (17) en Bianca (16) hebben hun dagelijkse naschoolse joint net achter de kiezen. Vandaag hebben ze het gekocht in een 'shop' aan de Oude Gracht in Utrecht, waar zelden naar legitimatie wordt gevraagd. Bianca ziet er tot haar ergernis jong uit en houdt precies bij in welke coffeeshops ze kans loopt bot te vangen. In dat geval kan ze altijd nog een oudere vriend of broer inschakelen, zegt ze.

Gisteren verschenen onderzoeken van de TNO en de Amsterdamse Jellinek Stichting over drugsgebruik onder scholieren. Landelijk blijkt het softdrugsgebruik toe te nemen. Negen procent van de jongeren zegt regelmatig te blowen. Ook blijken steeds meer scholieren kennis te maken met geestverruimende paddestoelen, XTC, amfetamine en cocaïne.

Vanuit verschillende verslavingsinstellingen klinken relativerende geluiden. Het zou vooral om een inhaalslag gaan van de provincie ten opzichte van de grote stad. Zo bleek uit het Jellinek-onderzoek onder de Amsterdamse jeugd dat hun gebruik stabiel is gebleven en dat alcohol uit de gratie raakt. Met het 'inburgeren' van softdrugs zouden scholieren ook minder huiverig dan vroeger zijn om tegen enquêteurs hun softdrugs-gebruik toe te geven.

Hoe eenvoudig is het voor een scholier om hasj of marihuana te kopen? Officieel is het coffeeshops verboden aan minderjarigen te leveren. Volgens de AOHJ-G criteria, die gemeenten gebruiken als handvat om coffeeshops te controleren, mogen zij niet afficheren, geen harddrugs verkopen, geen overlast veroorzaken, niet aan minderjarigen verkopen en niet meer dan dertig gram hasj per persoon verkopen. Maar het controleren van deze regels is niet bepaald de hoogste prioriteit van de politie.

Aan de kassa van de Utrechtse Coffeeshop 'Andersom' hangt een handgeschreven bordje: “Geen toegang voor mensen onder de 18 jaar.” De dealer die de voorgedraaide joints, pijpjes en zakjes stuff over de toonbank schuift, noemt de leeftijdsgrens redelijk. “Maar ik kan onmogelijk aan iedereen een legitimatiebewijs vragen”, zegt hij.

De politie is minder bezorgd over softdrugs dan over de vervagende grens tussen soft- en harddrugs. XTC, het amfetamine-derivaat dat eind jaren tachtig in het kielzog van de house-cultuur populair werd, lijkt een brug te hebben geslagen tussen beide circuits. Van de Amsterdamse jeugd zegt drie procent nu regelmatig XTC te slikken, twee procent amfetamine, twee procent LSD en één procent cocaïne. Zogenaamde 'eco-drugs' en psychedelische paddestoelen zijn in opkomst: vijf procent van de Amsterdamse jeugd heeft dat wel eens geprobeerd. Op houseparties zijn tegenwoordig vaak standjes te vinden met informatie over het thuis-kweken van 'paddies'.

Bij de afdeling Klinische Toxologie van het Utrechts Academische Ziekenhuis nam het aantal amfetamine-vergiftigingen tussen 1991 en 1995 toe van 20 tot 189 per jaar. Volgens dr. T. Savelkoul is dit het topje van de ijsberg: “De meeste ziekenhuizen behandelen het zelf wel.” Over eventuele geestelijke schade door gebruik van hallucinerende middellen heeft hij geen cijfers.

Jaap de Vlieger, drugsexpert van de Rotterdamse politie: “In de jaren tachtig was het aantal harddrugs-gebruikers onder scholieren in promilles te berekenen. Wat ik zorgelijk vindt is dat ze nu van alles door elkaar slikken. Dope is het gesprek van de dag op schoolpleinen. Het is niet meer een klein groepje alternatievelingen, allerlei middelen zijn heel massaal en laagdrempelig te krijgen.”

Wat De Vlieger ook zorgen baart, is dat hij op grote gabberhouse-feesten pillendealers ziet rondlopen die hij uit het traditionele junkencircuit kent. “Sommige gabbers koelen na een avond speed, coke of XTC af met kalmeringsmiddelen. Heroïne werkt ook heel goed als demper. In de VS en Engeland zie je een come-back van de heroïne.”

De Vlieger pleit ook voor een regulering van de 'headshops'. In deze winkeltjes zijn tal van smart-drugs, psychedelische paddestoelen en (legale) XTC-varianten te koop. 'Paddo's' vallen momenteel alleen in gedroogde vorm onder de Opiumwet. Een beleidsmedewerker van het ministerie van VWS zegt dat ook verse paddestoelen binnen een dag op de Opiumlijst kunnen worden gezet. “Maar zolang Justitie niet aandringt, doen we dat niet. Het verbod op XTC heeft er slechts toe geleid dat de produktie is verschoven naar de maffia en dat er rotzooi op de markt is gekomen.”