Modern socialisme

Voor wie iets wil begrijpen van het modern socialisme was het een gedenkwaardig weekend. In Zwolle, de plaats waar de PvdA vijftig jaar geleden werd opgericht, accepteerde het congres zonder al te veel morren de geprivatiseerde Ziektewet die door Wim Kok was ingevoerd. In Zeist draaide KNVB-voorzitter J. Staatsen, voormalig PvdA-burgemeester van Groningen, de publieke omroep een loer door de voetbalrechten te verkopen aan een hoogst commercieel consortium. In Hilversum maakte NOS-voorzitter André van der Louw, voormalig PvdA-burgemeester van Rotterdam en voormalig voorzitter van de KNVB, zich daar erg boos over.

En in Emmen ging de heer Pijlman, PvdA-burgemeester van het plaatsje Dedemsvaart, naar de verjaardag van zijn 86-jarige vader. Volgens een verslag in de Volkskrant is de vader van Pijlman nog een socialist van de oude stempel.

Vader Pijlman is erelid van de VARA. Zoon Pijlman is niet alleen burgemeester van Dedemsvaart, maar ook voorzitter van de voetbalclub Emmen. In die laatste hoedanigheid heeft hij voor het plan-Staatsen gestemd. Op de vraag of de heer Pijlman zich nog een socialist voelt, zei hij: “Luister, het betaald voetbal zie ik als een afspiegeling van de kapitalistische wereld. Ik ben voorzitter van een betaald-voetbalclub. Mijn politiek-maatschappelijke ideeën moet ik elders stallen.”

Soms gaat er een wereld open. Luister, ik zie de kinderarbeid als een afspiegeling van de kapitalistische wereld. Ik ben nou toevallig directeur van een kolenmijn. Mijn politiek-maatschappelijke ideeën moet ik elders stallen.

Erg mooi in dit verband is het woord stallen. De heer Pijlman heeft ideeën.

Dank zij die ideeën kan hij een baan krijgen, bijvoorbeeld burgemeester van Dedemsvaart. Voor een andere baan, bijvoorbeeld voorzitter van een voetbalclub kan hij die ideeën juist niet gebruiken. Dus fietst hij met die ideeën naar een stalling. Deur open, licht aanknippen, ideeën in het rek zetten, hangslot erop, teruglopen in de holle ruimte, licht uitdoen en de deur weer afsluiten.

Lenin had een grotere hekel aan socialisten dan aan kapitalisten. Misschien scoort Vladimir Iljits Oeljanov hier wel een punt, want wil je in Nederland iets sociaals afbreken of iets commercieels opbouwen dat maatschappelijk een tikje gevoelig ligt, dan kun je het beste een socialist of een sociaal-democraat inhuren om het karweitje op te knappen. In Chicago noemt men zo iemand: de hitman. Binnen de sociaal-democratie moet de hitman een zware opleiding volgen. Je wordt dat niet zomaar. De hitman wordt van alle kanten gescreend. Hij moet zware examens afleggen, werkt een tijdje undercover en gaat tweemaal per jaar op overlevingstocht naar de Ardennen.

Onlangs werd Jacob Draijer, penningmeester van het FNV, directeur van de Koninklijke Nederlandse Uitgevers Bond. Vitale gegevens, onder meer over de inhoud van stakingskassen, nam hij mee naar zijn nieuwe functie. Hij draagt zo'n proletarische baard uit de jaren zestig en kan zich nog steeds perfect uitdrukken in de taal van de arbeider. Hij is de ideale hitman.

In de loop der jaren heeft de sociaal-democratische kaderschool menige hitman van naam opgeleverd. Wim Meijer was er zo een. Voormalig vormingsleider, Nieuw Links, toen commissaris van de koningin in Drenthe en daarna president-directeur bij de Rabobank. “Ik heb het altijd vreemd gevonden dat PvdA'ers die overstap niet maken”, zei hij. Meijer ging ruim vier ton verdienen. Hij zat in de klas bij Wim Duisenberg.

Soms gaat er in de opleiding tot hitman of hitwoman wel eens iets mis. Zo is staatssecretaris Van de Vondervoort een totale mislukking geworden. Maar ik zie veel in Karin Adelmund. Zij paart een grote sociale bewogenheid aan het theatrale vermogen dat haar in staat stelt overtuigend over te komen wanneer zij handenwringend weer een onaangename maatregel moet accepteren.

Maar de meeste toekomst zie ik weggelegd voor Tjeerd van Dekken, voorzitter van de Jonge Socialisten. Hij is al 28 jaar en nog steeds een jongere! Als leraar op de kaderschool onderwees mijnheer Staatsen het al: een talent moet je voorzichtig brengen.

    • Max Pam