Fameuze dirigent Rozdjestvenski in Beethoven-cyclus

Concert: Rotterdams Philharmonisch Orkest. Dirigent: Gennadi Rozdjestvenski. Solisten: Viktoria Postnikova, piano en Nicola Ferner-Waite, sopraan. Programma: Beethoven: Ouverture die Geschöpfe des Prometeus, Vijfde pianoconcert en toneelmuziek bij Goethe's Egmont. Gehoord 14/2 Doelen Rotterdam. Herhaling 16/2. Radio-uitzending 18/2.

In de tientallen jaren dat een Beethoven-cyclus als obligaat supplement van de reguliere concertseries werd beschouwd, hadden orkestprogramma's vrijwel uitsluitend de beproefde opbouw ouverture - soloconcert - symfonie. Zo niet de trits Beethoven-avonden die het Rotterdams Philharmonisch Orkest deze week in de Doelen geeft onder leiding van de fameuze Gennadi Rozdjestvenski, die door de musici op handen wordt gedragen.

Weliswaar was er ter opening tóch een ouverture, maar dan die voor het ballet Prometeus, Beethovens eerste proeve van bekwaamheid op het terrein van de toneelmuziek. Daar tegenover het laatste van belang dat de componist op dit gebied schreef, de zelden uitgevoerde complete muziek bij Goethe's drama Egmont. Beethoven had zich graag als dramaticus willen ontplooien, maar in feite is hem dat slechts eenmaal volledig gelukt, in de opera Fidelio. Het tekent de onverzettelijke figuur Beethoven met zijn ongebreidelde vrijheidsdrang dat hij zich als een magneet aangetrokken voelde tot helden als Prometeus, Fidelio en Egmont. Het tekent echter zijn onafhankelijke muzikale geest dat teksten hem eerder belemmerden dan inspireerden. In de Goethe-muziek hoewel gecomponeerd in diepste bewondering voor de grote Duitse dichter, ontmoet men dan ook zeer incidenteel de gigant Beethoven. Het treffendst nog zijn de beide liederen, Klärchens Tod en het derde tussenspel met de fraaie, door Bart Schneemann fantasierijk gespeelde hobo-solo. Het metalige timbre van Nicola Ferner-Waite's sopraan voldeed in deze stijl voortreffelijk.

Niemand die Rozdjestvenski als een vriendelijke oude heer bedaard het podium ziet betreden, ziet het hem aan dat hij zo moeiteloos dwingend de teugels in handen kan houden als het op musiceren aankomt. Zijn Beethoven heeft twee karakteristieken: onwrikbare tempovastheid die geen gejaagd moment toestaat en extreme tegenstellingen in dynamiek binnen een kort tijdsbestek, die men zo vaak bij Beethoven aantreft. Vanzelfsprekend ging zijn echtgenote, Viktoria Postnikova in het Vijfde pianoconcert daarin volledig mee, zij het dat haar fortissimo menigmaal geforceerd wordt. Dat beïnvloeddde haar technische prestatie nodeloos negatief.

    • Elly Salomé