Burundi zet groot aantal Rwandezen over de grens

NAIROBi, 16 FEBR. Burundi is begonnen met het uitwijzen van Rwandese vluchtelingen. Volgens radio Rwanda arriveerden gisteren tweeduizend van hen bij de grens. Ook in Zaïre wordt nu hard opgetreden tegen Rwandese vluchtelingen. In Noord-Burundi verblijven ongeveer 110.000 Rwandese Hutu-vluchtelingen. Ze raakten de afgelopen weken opnieuw bekneld in de strijd tussen het door Tutsi's gedomineerde leger van Burundi en Hutu-opstandelingen. Hitoshi Mise, hoofd in Burundi van het UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties, kondigde eerder deze week een gemeenschappelijke actie met de regering aan om de “vluchtelingen aan te moedigen om terug te keren”. Teams van UNHCR, regering en leger zullen volgens hem de kampen binnentrekken voor deze nieuwe campagne. Vorige week keerden al 1.400 Rwandezen terug uit Burundi.

De eerder deze week gestarte actie van de Zaïrese autoriteiten om de één miljoen Rwandese Hutu's te laten vertrekken, heeft vooralsnog minder succes. Slechts enkele tientallen vertrokken sinds 250 Zaïrese soldaten het kamp Kibumba, waar 190.000 vluchtelingen wonen, bij de oostelijke stad Goma omsingelden. In de komende dagen willen de Zaïrezen een gelijksoortige operatie uitvoeren bij het kamp Kashusha rond de stad Bukavu. In Kashusha bevinden zich onder de 47.000 vluchtelingen veel ex-Rwandese regeringssoldaten.

Zaïrese militairen arresteerden gisteren enkele vluchtelingenleiders van Kibumba, onder wie de voormalige burgermeester van de Rwandese hoofdstad Kigali. De leiders van de talrijke kampen in Oost-Zaïre intimideren volgens hulpverleners de Hutu's om terug te keren. In de kampen bevinden zich veel prominente Hutu-leiders die deelnamen aan de genocide tegen Tutsi's in Rwanda, in 1994. Zij zullen bij terugkeer in Rwanda wegens deze misdaden worden gearresteerd.

Zaïrese troepen hebben vandaag in het oosten van het land een derde kamp met Hutu-vluchtelingen uit Rwanda omsingeld. Dat hebben woordvoerders van VN-organisaties meegedeeld. “Vanochtend is het Zaïrese leger ingezet bij Nyangazi en omsingelde het kamp. Dit lijkt een vervolg op wat er in Goma is gebeurd”, verklaarde Brenda Barton van het Wereldvoedselprogramma van de VN in Nairobi. In Nyangazi zitten zo'n 27.000 Hutu's.

Het UNHCR blijft benadrukken alleen bij vrijwillige repatriëring medewerking te verlenen aan de campagnes in Burundi en Zaïre. Het UNHCR mag volgens zijn mandaat alleen op vrijwillige basis vluchtelingen repatriëren. In het geval van de gevluchte Hutu's wordt het echter geconfronteerd met politieke intimidatie op de vluchtelingen en daarom heeft het kennelijk besloten dat een milde vorm van druk toelaatbaar is. Behalve de politieke motieven bestaan er voor het UNHCR financiële motieven. Het deed in januari een oproep aan donoren voor 228 miljoen dollar hulp voor de vluchtelingen in Zaïre, Burundi en Tanzania. Van dit bedrag is slechts één miljoen dollar toegezegd.

Om de dreiging van een nieuwe grootschalige vluchtelingenstroom rond Rwanda en Burundi te voorkomen, wil de voormalige Amerikaanse president Jimmy Carter volgende maand een regionale topconferentie organiseren. Carter organiseerde in november in Kairo ook al zo'n topbijeenkomst.