Arbeidsvitaminen - 50 jaar muziek voor werkvolk

Arbeidsvitaminen, maandag, Radio 3, 9.00-17.00u.

De nu 90-jarige mr J. den Daas, vijftig jaar geleden programmaleider bij de AVRO, kan zich niet meer herinneren hoe hij destijds de titel Arbeidsvitaminen heeft verzonnen. “Hoe gaan die dingen”, peinst hij desgevraagd. “Als je programmamaker bent, zit je de hele dag dat soort dingen te bedenken.” Hij weet nog wel welk voorbeeld hem voor ogen stond: het verzoekplatenprogramma Music while you work van de toenmalige Home Service van de BBC. De verzoeken kwamen van werknemers van bedrijven, die overigens voor de microfoon niet met name werden genoemd omdat zulks een overtreding zou betekenen van het verbod op reclame. De eerste uitzending vond plaats op 19 februari 1946, zodat komende maandag het vijftigjarig bestaan van het programma kan worden gevierd.

Arbeidsvitaminen begon die eerste keer met de mars Go Ahead door het Columbia Orkest, waarna onder meer De Zesdaagse van Louis Davids en Ol' Man River door Frank Sinatra werden gedraaid. De uitzendingen, elke dinsdag- en donderdagochtend van kwart voor tien tot half elf en tweewekelijks ook op maandag, werden weliswaar verzorgd door de AVRO, maar nog niet in volledige vrijheid. Voor de traditionele omroepverenigingen was in 1946 het wachten op hun overmijdelijk gebleken herrijzenis; de strijd tegen de voorstanders van een nationale omroep werd pas een jaar later gewonnen.

Formeel was Hilversum dat jaar in handen van de overkoepelende stichting Radio Nederland in den Overgangstijd, die hier en daar wat zendtijd toebedeelde aan de oude omroepen. En in dat kader had de AVRO onder meer de Arbeidsvitaminen te bieden.

Het begon zonder presentator; de gedraaide platen werden immers vermeld in de Radiobode. Pas in de loop van de jaren vijftig liet men de omroeper-van-dienst de platen twee aan twee aan- en afkondigen - op de statige wijze die toen nog in zwang was. Begin jaren zestig ging dat bijvoorbeeld zo: “U hebt geluisterd naar Fats Donino met Red sails in the sunset. (pauze) En dan vragen wij nu uw aandacht voor Connie Francis met Lipstick on your collar.” Ik herinner me dat omdat ik toen, met een groepje scholieren op excursie bij de AVRO, bij zo'n uitzending aanwezig mocht zijn. De omroeper was Henk van den Berg, een man met het onmiskenbare AVRO-geluid waarin eeuwenlange eerbied voor vaderland en vorstenhuis meezoemde. Zijn aan- en afkondigingen stonden uitgetypt op papier.

Arbeidsvitaminen, met bijna een miljoen luisteraars eén van de populairste programma's op de Nederlandse radio, wordt nu dagelijks van negen tot twaalf uitgezonden op Radio 3. Het is opgetuigd met spelletjes, bekende Nederlanders en de uitverkiezing van de Baas van de Dag. Het wordt bovendien gepresenteerd door een discjockey. Dat heeft dus allemaal weinig meer met de oude formule te maken. Niettemin wordt het vijftigjarig bestaan maandag gevierd met een uitzending die de hele dag zal duren. De eerste plaat is 9 to 5 van Dolly Parton. De mars Go Ahead wordt echter niet gedraaid, evenmin als Fats Domino of Connie Francis.

    • Henk van Gelder