Toneel in Londen

Wie in de komende weken de voornaamste toevoegingen aan het Londense toneelprogramma wil zien moet beginnen met Stanley van Pam Gems in het National Theatre, alleen staat dat nu deze maand niet meer op het repertoire; wel veertien keer in maart. Het behandelt het huwelijksleven van de Liverpoolse schilder Stanley Spencer die leefde voor zijn kunst, niet voor zijn vrouwen. Het stuk had nog zorgvuldiger gekund, maar Anthony Sher en Deborah Findlay helpen de hoofdrollen over de tegenwerpingen heen.

In de Royal Court speelt Athel Fugard in zijn eigen Valley Song. Hij is de Zuidafrikaan wiens voornaamste stukken apartheidsstudies zijn; nu schrijft hij over jeugd en oud worden en verandering in een compacte tekst die voortdurende aandacht vereist.

Minder nieuw maar nog lang niet door iedereen gezien is Skylight van David Hare, vorig jaar in de National begonnen, nu voor veertien weken voortgezet in Wyndham's Theatre, nog steeds met Michael Gambon als de echtgenoot die na de dood van zijn vrouw zijn maîtresse opzoekt.

Vele jaren ouder, maar onverouderd, is in de Duke of York David Storey's The Changing Room van 1971, dat in de kleedkamer van een rugbyclub speelt. Spelkennis heeft de toeschouwer niet nodig; het gaat over mannelijk gedrag en relaties.

De voornaamste teleurstelling van de laatste weken, die vermeld moet worden omdat de titel een betoverende werking heeft, is Les Enfants du Paradis, door Simon Callow bewerkt voor de RSC (Barbican). Mislukt: de film van Carné blijkt niet na te maken.

Wie bereid is de fringe te onderzoeken moet het Hampstead Theatre overwegen. Daar wordt Sweet Panic opgevoerd van Stephen Poliakoss, die de laatste tijd minder aandacht trekt dan twintig jaar geleden toen hij pas kwam kijken. Poliakoss verduidelijkt verscheidene middle-class problemen in dit stuk over een jonge moeder en een kinderpsycholoog.

In de musicals geeft Stephen Sondheims werk de toon aan, met A Little Night Music in de National waar Judi Dench de hoofdrol speelt (extra inspanning of slimheid vereist om hier kaarten voor te krijgen) en Company in het Donmar Warehouse (ook een reprise, nog maar enkele weken).

Wie de voorkeur geeft aan beproefd werk moet naar Cats toe, voor de eerste of tweede of derde keer. Op 29 januari had het zijn 6138-ste voorstelling in het New London Theatre en werd de langstlopende musical van de Engelse geschiedenis.

Telefoonnummers

(kengetal 0171)

National Theatre 9282252;

Royal Court 7301745;

Wyndham's Theatre 3691736;

Duke of York Theatre 8365122;

RSC, Barbican Theatre 6388891;

Hampstead Theatre 7229301;

Donmar Warehouse 3691732;

New London Theatre 4050072

Luministen

De aanhangers van het zogenaamde luminisme probeerden het licht te vangen door punten, stippen en strepen in heldere kleuren naast elkaar te zetten. Aufbruch zur Farbe is de eerste grote overzichtstentoonstelling in Duitsland over deze avant-garde-beweging in de Nederlandse schilderkunst uit het begin van deze eeuw. Kleurige stillevens en landschappen van Piet Mondriaan, Leo Gestel en Jan Sluijters hangen naast werken van Vincent van Gogh, Jan Toorop, Johan Thorn Prikker, Kees van Dongen en andere voorlopers. We zien blauwe duinen, roze polders, gele luchten en knaloranje bomen - niet alleen van Hollanders maar ook van Rijnlandse schilders die een eigen variant van het luminisme vonden. Voor al deze kunstenaars betekende de nieuwe stijlrichting een bevrijding. Dat de conservatieve academische normen hen gestolen konden worden, blijkt uit hun even vrolijke als brutale penseelstreek. De tentoonstelling, die mede mogelijk werd gemaakt door het Nederlandse Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, reist via Neuss naar Bonn en wordt op 18 februari geopend in het Westfalense stadje Ahlen. Kunst-Museum, Weststrasse 98, t/m 14 april. Di-vr 15-18u, za-zo 10-18u. Inl 00-4923822675.

Lichten

Zondag 18 februari vindt in het atelierpand van Duende en Casco in Rotterdam het project 'Lichten' plaats, waarbij het gebruik van licht door kunstenaars en wetenschappers wordt behandeld. De hal en lokalen van de voormalige streekschool zijn ter gelegenheid van dit project ingericht als auditorium, tentoonstellingsruimte, bar en ruimte voor performances. Het programma van zondag begint om 13.00 uur met een 'levend essay', met toespraken op het thema 'licht' door kunsthistoricus Frank Kauffmann, architect Kas Oosterhuis, sterrenkundige Theo Jurriens, restaurator Ysbrand Hummelen en literatuurwetenschapper John Neubauer. Om 16.00 uur begint een 'gesprek over licht' onder leiding van Arno van Roosmolen (Conservator Boymans van Beuningen) met de kunstenaars Elsa Stansfield, Johan Kuipers en Charly van Rest.

Ateliergebouw Duende en Casco, Tamboerstraat 9, 3034 Rotterdam, 010-4115395, Entree ƒ 5,-

Werkman

In de tentoonstellingszaal van de Universiteitsbibliotheek Amsterdam vindt vanaf vandaag een expositie plaats van alle veertig uitgaven van De Blauwe Schuit van drukker Hendrik Nicolaas Werkman. Deze rijmprenten en boeken werden gedurende vier oorlogsjaren door de kunstenaar gemaakt op de pers 'De Blauwe Schuit' van predikant August Henkels, chemicus Ate Zuidhoff en lerares Duits Adri Buning. De complete serie is te zien mede dankzij bruikleen uit particulier bezit. Hierdoor is het tevens mogelijk in veel gevallen zowel de buiten- als binnenkant van de uitgaven te zien. Er is een catalogus in kleine oplage beschikbaar.

Open 16 feb t/m 1 maart, ma-vrij 11.00 - 16.00 uur, inf 020-5252143