Poseren voor de Bouquet-reeks; Het lopende-band-model

Of het nu de serie 'Intiem', 'Bouquet' of 'Baccara' betreft, altijd zijn de omslagen geschilderd. Maar er komen wel degelijk echte modellen aan te pas. De verhalen zijn altijd gebaseerd op hetzelfde stramien: 'Ze komen eerst niet tot elkaar, maar later worden ze toch nog smoorverliefd.'

Het was even schrikken toen Yvette Dolleman zichzelf voor het eerst bij Albert Heijn zag liggen, in innige omstrengeling met een vreemde man. Op het omslag van In een gespreid bed prijkte haar beeltenis, met gesloten ogen - alsof ze in opperste verrukking verkeerde.

Dolleman poseerde als fotomodel in Amerika ruim dertig keer voor de omslagen van de Bouquetreeks en andere damesromannetjes. Ze had er echter niet bij stilgestaan dat de boekjes naar Nederland zouden worden verscheept. De Nederlandse Bouquetreeks en series als 'Intiem' en 'Baccara' komen rechtstreeks uit de Verenigde Staten en Engeland. Vanuit deze landen voorziet Uitgeverij Harlequin de aarde van bergen 'lichte romantische lektuur'. De oplagecijfers zijn geheim, maar geschat wordt dat iedere seconde ergens ter wereld een Harlequinboekje wordt verkocht. Alleen al in Nederland verschijnen dertig titels per maand.

Voor iedere aflevering wordt een nieuw omslag gemaakt, volgens een vaste procedure. De illustraties worden nageschilderd van foto's, waarvoor professionele modellen ingehuurd worden. Het is een bloeiende bedrijfstak: in Amerika zijn dagelijks tientallen fotografen, schilders en modellen full time bezig met de produktie van de omslagen. Dolleman: “De schilder is meestal bij de fotosessie aanwezig, en bepaalt hoe het moet worden. Hij geeft aanwijzingen als: “Jullie hebben elkaar net ontmoet en jullie staan op het punt om de liefde te bedrijven. Dus moet je heel smachtend kijken.”

De ene keer moest Dolleman in een nachtponnetje hartstochtelijk tegen een man aankruipen, de andere keer stond ze in een keurig mantelpakje hand in hand met een brillende heer. Volgens Dolleman hangt de mate van passie en ontkleding hangt af van de serie waarvoor de illustratie is bedoeld.

“De Bouquetreeks komt uit Engeland en is zeer conservatief”, verklaart Karin Boodt, hoofdredactrice van Harlequin Holland. “Deze serie staat duidelijk in de traditie van de negentiende-eeuwse keukenmeidenroman. De held is altijd een arrogante man met geld en macht. In vakkringen noemen we hem de 'alpha-man'. De heldin is zacht en onderdanig. Door allerlei misverstanden komen de geliefden aanvankelijk niet tot elkaar, maar later worden ze toch nog smoorverliefd.”Intiem en Baccara daarentegen komen uit Amerika. Ze zijn vrijer van vorm en de verhalen zijn realistischer. De vrouw is sterk en werkt buitenshuis. De man heeft gevoel voor humor en doet ook wel eens de afwas. Hij wordt, aldus Boodt, de 'omega-man' genoemd.

De voorkanten van 'Intiem', de meest erotische reeks van de drie, zijn tamelijk wild en bloot. De 'Bouquet'-illustraties zijn braver, al is ook daar in de loop der jaren meer bloot in geslopen, en is de variatie in afbeeldingen toegenomen. Waren het vroeger steevast stelletjes die elkaar omhelsden, nu zie je ook wel eens een man alleen, of zelfs een man met een kind op zijn arm. Dat sluit aan bij de trend om meer kinderen in het verhaal te stoppen: de heldin kan tegenwoordig ongehuwde moeder zijn of een kind van een overleden zuster adopteren.

De illustraties van tien jaar geleden waren impressionistisch, met zachte kleuren en brede kwaststreken. Nu zijn de plaatjes realistischer en gedetailleerder; ze zijn soms nauwelijks van foto's te onderscheiden. Toch blijven echte foto's uit den boze. “In Engeland hebben ze laatst een jaargang met foto's geëxperimenteerd, maar de ontevreden lezers klaagden dat de gefotografeerde helden zich te veel opdrongen”, zegt Boodt. “Er werd niets meer aan de fantasie overgelaten, waardoor identificatie met de personages moeilijk werd. Foto's zien er ook goedkoop uit. Een geschilderde illustratie blijft chiquer.”

De romans mogen door de jaren heen wat vrijer van opzet zijn geworden, van schrijvers en illustratoren moet niet te veel vernieuwingsdrang worden verwacht. Het blijft lopende-band-werk. Dolleman: “Het moet allemaal snel en goedkoop. Toen ik poseerde voor De volmaakte minnaar schoot de fotograaf een hele serie tegelijk. In het ene hokje stond een meisje op een trapje bij de kerstboom met een man die haar heupen vasthield; in het hokje daarnaast zat een verliefd stelletje in een halve nep-roeiboot; in het derde hokje stond ik op een telefoonboek, omdat mijn collega zo lang was.”

Het ging er weinig romantisch aan toe. Dolleman trof naar eigen zeggen regelmatig opdringerige partners met een slechte adem. “Bij de sessie voor In een gespreid bed fluisterde mijn collega de hele tijd “ik vind je leuk” in mijn oor, en hij gaf echte zoenen in mijn hals. De fotograaf vond het prachtig en riep steeds: “Meer passie, meer passie!” Zat ik daar een uur lang met die enge kerel in mijn nek. Van walging heb ik mijn ogen dichtgeknepen.”

    • Wilfred Takken