'Middlemarch' brengt Engelse literatuur tot leven

Middlemarch, woensdag 14 febr., Ned.1, 20.30-21.31u.

De Engelse schrijfster Jane Austin komt op televisie en in film steeds meer in trek. Na het succes van de BBC-bewerking van Pride and Prejudice (de KRO heeft die serie al gekocht voor volgende seizoen) is zij de grote mode in Hollywood. Eigentijdse varianten als Clueless trekken een jong publiek en de traditionele uitvoering van Sense and Sensibility staat bovenaan de lijst voor een Oscar-nominatie.

De huidige drang in Engeland en Amerika naar verhalen die op het eerste gezicht een eenvoudiger wereld laten zien, is echter begonnen met de uit 1993 daterende BBC-produktie Middlemarch, naar de roman van George Eliot. De zevendelige serie, vanaf morgenavond te zien bij de KRO, betekende een terugkeer naar bewerkingen van klassieke boeken voor de televisie. Vroeger werden ze uitgezonden op de zondagmiddag rond theetijd, met de bedoeling de Engelse literatuur toegangelijk te maken voor kinderen. Maar tegenwoordig zijn ze primetime-kost en één van de weinige programmasoorten waarover iedereen een mening heeft, want iedereen kijkt.

Misschien schuilt de aantrekkingskracht in het feit dat historische romans een rooskleurige kijk op het leven te bieden hebben. Het huwelijk staat centraal, de personages tonen goede manieren, het tempo van het leven is veel lager en de zon schijnt altijd. Zelfs àls het al regent, ziet iedereen er onder hun paraplu's pittoresk uit.

Natuurlijk zitten er adders onder het gemanicuurde gras en de ongetemde weiden. In Middlemarch, beschouwd als één van de beste romans uit de 19de eeuw, zijn dat chantage, desillusie en machtsmisbruik. Het verhaal speelt zich af in het Victoriaanse stadje Middlemarch aan de vooravond van de industriële revolutie, waar de bevolking moet wennen aan de maatschappelijke veranderingen. Of zoals één van de personages het zegt: “Ik herinner me nog een tijd waarin doktoren hun plaats wisten: onder het personeel.”

De dokter in kwestie is Tertius Lydgate, een idealistische en ambitieuze jongeman, die in de eerste aflevering in Middlemarch arriveert om in het nieuwe ziekenhuis te werken. Al gauw komt hij terecht in de invloedssfeer van de bankier Bulstrode, die alle touwtjes in hand heeft, en trouwt hij met het verkeerde meisje, de snobistische en egoïstische Rosamond Vincy.

Het wordt snel duidelijk dat hij beter de net zo idealistische Dorothea Brooke had kunnen huwen, maar zij heeft ook de verkeerde gekozen: de geobsedeerde en angstige geleerde Edward Casaubon. Maar wie hoopt dat die twee hoofdpersonages uiteindelijk samen zullen komen, ziet een onmisbaar ingrediënt van zo'n serie over het hoofd: de knappe, donkere en in gedachten verzonken jongeman, in dit geval de neef van Casaubon.

George Eliot bevolkte haar roman met een keur aan personages. Scenarioschrijver Andrew Davies, ook verantwoordelijk voor House of Cards en To Play The King, introduceert hen in de eerste twee afleveringen slim en makkelijk toegankelijk, maar de humor uit het boek gaat voor een groot deel verloren. Het helpt ook niet dat dr. Lydgate en Dorothea in de vertolkingen van Douglas Hodge en Juliet Aubrey zo'n saaie indruk maken.

Eigenlijk is de bewerking van Middlemarch slechts gedeeltelijk geslaagd. Het is, achteraf bezien, een soort vingeroefening geweest voor de huidige productie in dit zeer kostbare genre.

    • Sue Baker