Dublin: Maximale flexibiliteit; Britten en Ieren nader tot elkaar over vrede Ulster

LONDEN, 13 FEBR. De regeringen van Groot-Brittannië en Ierland hebben gisteren hun grootste geschillen bijgelegd om het vredesproces in Noord-Ierland te redden. Zowel de Britse premier John Major als zijn Ierse collega John Bruton zeiden bereid te zijn tot maximale flexibiliteit.

Dublin heeft zijn verzet opgegeven tegen verkiezingen in Noord-Ierland als aanloop tot centraal overleg. In het weekeinde verweet Bruton de Britse regering nog dat ze “olie op het vuur had gegooid” door vast te houden aan verkiezingen voordat het centraal overleg kan beginnen. Hij zei ook dat de Britten “een grote vergissing” hadden begaan door van de IRA een aanzet tot ontwapening te blijven eisen.

Maar gisteravond verklaarde de Ierse premier voor de Britse tv dat geen enkele politieke fout de bomaanslag van vrijdagavond in Londen kan rechtvaardigen. Hij wees erop dat die aanslag al was gepland voordat de Britse regering met het plan van verkiezingen kwam en voordat een internationale commissie onder leiding van de Amerikaanse oud-senator Mitchell advies over ontwapening had uitgebracht. Volgens Bruton kwam de explosie in Londen op een moment dat regeringen en politieke partijen bijna overeenstemming hadden bereikt over de voortgang van het vredesproces. Hij zei dat het Ierse plan om een vredestop te houden naar het model van de Bosnië-conferentie in Dayton, Ohio, misschien de weg kan banen naar verkiezingen.

In een extra tv-uitzending en in een toespraak tot het Lagerhuis zei premier Major dat de Britse regering blijft streven naar een politieke oplossing voor het conflict in Noord-Ierland. Hij liet weten dat ook Sinn Fein, de politieke vleugel van de IRA, bij dat overleg nog altijd welkom is. Wel moet de IRA dan eerst het staakt-het-vuren in ere herstellen. Major zei dat Sinn Fein moet kiezen “of ze als façade van de IRA functioneert of als een democratische politieke partij die vertrouwt op de stembus, niet op de kogel”.

De premier verdedigde gisteren het Britse plan voor verkiezingen als “beste weg voorwaarts”. Tegelijkertijd probeerde hij de ongerustheid weg te nemen dat verkiezingen alleen maar tot langdurige vertraging en nieuwe conflicten leiden. Regeringsvertegenwoordigers lieten gisteren details uitlekken van een geheim compromisvoorstel over de opzet van de verkiezingen, waaraan de laatste weken in gesprekken met alle betrokken partijen is gewerkt.

Major sloot gisteren een vredesconferentie naar het model van Bosnië niet uit. Eerder had de Britse regering dat Ierse voorstel als “voorbarig” en “onpraktisch” van de hand gewezen. Ook reageerde de premier welwillend op een suggestie van John Hume, leider van de Noordierse Social Democratic and Labour Party, gisteren in het Lagerhuis. Hume stelde voor om zowel in Noord-Ierland als de Ierse republiek een referendum te houden. Kiezers zouden twee vragen voorgelegd krijgen. Verwerpt u geweld op dit eiland voor welk doel dan ook? En: wilt u dat alle partijen rond de tafel worden gebracht om het proces van dialoog op gang te brengen dat moet leiden tot blijvende stabiliteit?

    • Dick Wittenberg