De bal is rond

GOD IS ROND, luidt een gevleugelde uitspraak in het grootste voetballand ter wereld, Brazilië. In deze uitdrukking liggen de religieuze beleving van het spel en de vermenging van aardse en bovennatuurlijke emoties in Brazilië besloten. Nederland gaat anders om met voetbal. Het behoort hier, zo is in deze week van opwinding over de uitzendrechten van de wedstrijden duidelijk geworden, tot het domein van de overheidszorg, het koopkrachtplaatje en het basispakket.

Zodra voorzitter Staatsen van de KNVB bekendmaakte dat een nieuwe sportzender vanaf het komende seizoen de wedstrijden op de televisie gaat uitzenden, is de zittende klasse van omroepbestuurders en media-politici in de verdediging. Totaal onvoorbereid waren ze, zoals de staatssecretarissen Nuis en Terpstra, die over respectievelijk media en sport gaan, onbedoeld onderstreepten door gisteren aan te kondigen dat ze gaan bestuderen of het allemaal mag van de wet. Het wordt een interessante vraag of de juristen van het sportkanaal de mazen van de wet wel vroegtijdig hebben onderzocht. En of de sleutelrol die de kabelexploitanten spelen, afdoende in de plannen is verwerkt. DE OVERHEID WERPT zich nu op als hoedster van het recht van iedere ingezetene om voetbal op de televisie te kunnen ontvangen. Zo'n stellingname, hoe populistisch ook gepresenteerd, werpt principiële vragen op. Is de voetbalcompetitie een nationaal erfgoed en moet de overheid dwingend voorschrijven wat op de televisiezenders komt? Met andere woorden: behoren voetbalwedstrijden op de kabel tot de grondrechten van de welvaartsstaat? Nuis werkt aan een wetsvoorstel dat iedere kabelabonnee recht geeft op een basispakket van publieke zenders tegen een vastgesteld laag tarief, en dat met bijbetaling kan worden uitgebreid tot een basispakket-plus (inclusief commerciële zenders). Het is de terminologie van de nationale gezondheidszorg, losgelaten op de elektronische media.

Het commerciële sportnet heeft voorgesteld twee gulden per maand per kabelaansluiting te heffen voor de kabeldoorgifte van de voetbalwedstrijden. Dat zou nieuw zijn, want tot nu toe betalen de commerciële zenders aan de kabelexploitanten om de tv-signalen door te geven. Maar wat te denken van de beteuterde NOS-bestuurders en hun politieke bondgenoten in Den Haag die in opperste verontwaardiging een Dickensiaans beeld schetsen van cultureel en economisch minderbedeelden die door de financiële drempel van twee gulden geen toegang meer hebben tot tv-voetbal. Is twee gulden veel als de overheid met droge ogen de ene heffing na de andere oplegt? De energieheffing die het kabinet doordrukt, kost aanzienlijk meer geld. DE VOETBALCRISIS die de KNVB heeft uitgelokt, gaat hier niet om. Het is de gewenning van de overheid, en in haar kielzog de meeste media, om terug te vallen op de vertrouwde patronen van inkomenspolitiek en basispakketten. Maar in de kern betreft het een strijd om gewichtigheid, baantjes, belangen en macht. En om de commerciële mogelijkheden die de nieuwe ontwikkelingen in de elektronische media bieden. De bal is zo rond als een gulden.