Crisis bij toezicht sociale verzekeringen

DEN HAAG, 13 FEBR. Het conflict binnen het College van Toezicht Sociale Verzekeringen (CTSV) dreigt te escaleren. Het driekoppige bestuur onder leiding van voormalig VVD-voorzitter D. van Leeuwen ligt inmiddels niet meer alleen overhoop met de directie, maar ook met de ondernemingsraad.

Van de vier directeuren zaten of zitten er drie al weken ziek thuis. De ondernemingsraad (OR) verwijt het CTSV-bestuur dat het de relatie met de directie heeft “verziekt” en bovendien ook de relatie met de OR zelf en met de vakbonden. “Deze situatie is onaanvaardbaar; er moet iets gebeuren!”, zo heeft de ondernemingsraad gisteren in een brief aan het bestuur geschreven.

De vakbonden hebben staatssecretaris Linschoten (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) gevraagd in te grijpen. De bewindsman houdt echter, althans in het openbaar, de boot af. “Er heerst bij het CTSV een crisisachtige sfeer. Daar maken we ons grote zorgen over”, zegt AbvaKabo-bestuurder Y. Koenen.

De ruzies bij het CTSV gaan niet meer alleen over de inhoud van het werk en over competenties, maar ook over de vraag wie er mag proberen in het conflict tussen directie en personeel enerzijds en het bestuur anderzijds te bemiddelen. Het bestuur heeft voor de verbetering van de samenwerking in de organisatie het bureau Boer en Croon Groep (BCG) ingeschakeld, waarvan een van de directeuren de niet onbekende J. Staatsen is, de voorzitter van de sectie betaald voetbal van de KNVB. De ondernemingsraad accepteert BCG niet, in het bijzonder omdat de keuze voor dit bureau eenzijdig door het bestuur is gemaakt. Maar het bestuur wenst BCG niet te laten vallen.

Het CTSV is begin vorig jaar door het kabinet ingesteld met als taak toezicht te houden op de uitvoering van de sociale verzekeringen, zoals de WAO en de WW. Bedrijfsverenigingen en de Sociale Verzekeringsbank moeten door het CTSV worden gecontroleerd. Vroeger werd deze taak verricht door de Sociale Verzekeringsraad, een orgaan dat grotendeels werd bestuurd door vakbonden en werkgeversorganisaties. Het CTSV daarentegen is 'onafhankelijk', een keuze die het kabinet en de Tweede Kamer bewust hebben gemaakt nadat in de parlementaire enquête naar de uitvoering van de sociale verzekeringen in 1993 was gebleken dat de SVR als toezichthoudend orgaan niet goed functioneerde.

Linschoten wees drie oud-politici aan om op full-time basis het in Zoetermeer gevestigde CTSV te gaan besturen. Behalve zijn partijgenote Van Leeuwen waren dat het voormalige Tweede-Kamerlid G.J. van Otterloo van de PvdA en de vroegere CDA-staatssecretaris van financiën, M. van Rooijen. Ook de directie is vorig jaar grotendeels vernieuwd. Eerste man is de in september aangetreden E. Czyzewski, die eerder directeur bij de sociale dienst in Rotterdam was.

Tussen hem en het bestuur botert het allerminst. Het gaat vooral om competentiekwesties. Volgens de vakbonden is de relatie tussen het bestuur en de werkorganisatie onder steeds grotere druk komen te staan. Het ontbreken van goede communicatielijnen en van consensus tussen directie en bestuur zijn daarvan mede de oorzaak, aldus de bonden. Het bestuur wenst de dagelijkse leiding in handen te houden, omdat het daarvoor, aldus voorzitter Van leeuwen, ook is ingesteld. Czyzweski, die zich van elk commentaar wenst te onthouden, zit al weken ziek thuis.

De ondernemingsraad vindt dat er bij het CTSV sprake is van een “bestuurlijke chaos” en heeft zich daarom tot Linschoten gewend. Volgens de ondernemingsraad is ook Linschoten ongelukkig met de inschakeling van BCG. Voorzitter Van Leeuwen spreekt dat met nadruk tegen. “De staatssecretaris heeft het volste vertrouwen in het BCG-project.” Linschoten zelf wil niet reageren. Schriftelijke vragen van Tweede-Kamerleden van D66 en SP over de situatie bij het CTSV heeft hij vooralsnog onbeantwoord gelaten. Van Leeuwen liet vanochtend desgevraagd weten dat ze de eis van de ondernemingsraad, dat de werkzaamheden van BCG onmiddellijk moeten worden stopgezet, volstrekt van de hand wijst. “Er is geen ruimte voor vertraging. We moeten door. Het bestuur zal zijn verantwoordelijkheid nemen, ook als dat op korte termijn tot maatregelen moet leiden.”

Inmiddels heeft het bestuur een part-time interimmanager aangetrokken, de van Shell afkomstige A.J. Schipperijn. Hij moet als 'kwartiermaker' fungeren voor een nog aan te stellen manager. Van Leeuwen laat weten dat voor zittende directieleden een andere functie binnen het CTSV wordt gezocht.

Volgens de ondernemingsraad kan alleen een onafhankelijk bemiddelaar, die door alle partijen wordt geaccepteerd en vertrouwd, mogelijk voor een oplossing zorgen. “Iedere andere insteek is tot mislukken gedoemd en weggegooid geld.” BCG kan dat niet zijn, omdat deze eenzijdige bestuurskeuze ook in strijd is met aanbevelingen die een andere buitenstaander eerder deed, aldus de OR. Dat was de voormalige president van de Algemene Rekenkamer, F. Kordes die eerder pogingen heeft gedaan de ruziënde partijen met elkaar om de tafel te krijgen. Van Leewen zegt dat Kordes slechts “gespreksleider” was in een poging om de samenwerking vlot te trekken, “maar die gesprekken zijn totaal niet gelukt”.

Behalve de ondernemingsraad vinden ook de vakbonden dat er bij het CTSV een onafhankelijk bemiddelaar moet komen. Maar CTSV-voorzitter Van Leeuwen ziet daar niets in. “BCG moet de samenwerkingsrelaties in het hele apparaat verbeteren en gewoon aan het werk gaan. We komen eruit”, voorspelt zij.

Het is vooral haar optreden dat bij directie en personeel tot irritatie heeft geleid. Ze verklaart het met de “cultuuromslag” die bij het CTSV (240 werknemers, grotendeels afkomstig van de Sociale Verzekeringsraad) moet worden gemaakt. “Het bestuur is bovendien verantwoording schuldig aan de staatssecretaris en niet de directie.”