Voetbal in België mist mentaliteit van de zeven vette jaren

Nederland-België van woensdag is voor de bezoekers niet zo maar het herstel van de Derby der Lage Landen. De Belgen zitten verlegen om een aansprekend resultaat. Bondscoach Paul van Himst is de Kop van Jut. “Van Himst blaast warm en koud tegelijk.”

Volgens Jan Boskamp, trainer van Anderlecht, valt het allemaal wel mee. “De Belgen praten zichzelf een complex aan. Ze kleineren zichzelf. Dat is hier het grootste probleem.”

Ook de legendarische voetbalcommentator Rik de Sadeleer tempert de somberheid. Hij stelt dat zijn voetballende landgenoten in de afgelopen maanden “drie keer een paar seconden” van internationaal succes verwijderd bleven. “Het scheelde echt niet veel of België had de eindronde van het EK gehaald en Anderlecht en Club Brugge hadden in de kwartfinales van de Europese bekertoernooien gestaan. En dan was er nu weinig sprake van crisis geweest, denk ik.”

“Ik zeg niet dat het goed gaat, hè”, vervolgt de oud-beroepsvoetballer uit Mechelen. “Voetbal is als het leven. Zeven vette jaren worden gevolgd door zeven magere jaren. En daar zijn we nu aan toe.” De vermaarde ex-aanvoerder van De Rode Duivels, Eric Gerets, spreekt over een normale golfbeweging. “Elk land heeft weleens een periode dat het minder loopt. Eerst was Nederland sterker dan België, daarna was het een tijdje andersom en nu is Nederland weer beter. Het kan best zijn dat het over een jaar of twee weer verandert. Zeker weten doe ik het natuurlijk niet. Ik heb geen glazen bol.”

Toch moet ook Gerets hebben gesignaleerd dat het voetbal in de nationale competitie van een minder gehalte is dan in zijn eigen actieve periode. Er dienen zich te weinig aansprekende nieuwe spelers aan en het ontbreekt ook aan stoere mannen als Meeuws, Vandereycken en Gerets zelf, wier mentaliteit beter was dan hun techniek, maar die wel voor leven in de brouwerij zorgden. Dezelfde spelers vormden ook de onbreekbare ruggegraat van de succesvolle nationale ploeg uit de begin jaren tachtig.

René Vandereycken, een van de hardste spelers uit de Belgische voetbalgeschiedenis, vindt het onzin om terug te blikken. Het waren toen andere tijden, stelt hij. “Wij kregen veel meer tijd om de bal te spelen. Het is ook zo makkelijk om karakter en mentaliteit van de huidige generatie te veroordelen. Ik ken veel jongeren die er wel hard voor werken. En het kan toch niet zo zijn dat de spelers aan deze kant van de grens geen mentaliteit hebben en aan de andere kant, bij jullie in Nederland, wel. Dat is in mijn ogen grote onzin.”Daarom moet volgens Vandereycken de schuld worden gezocht bij de leiders. Bij de nationale ploeg heeft Paul van Himst, die wordt beschouwd als de beste Belgische voetballer aller tijden, het voor het zeggen. Hij greep laatst niet in toen er de nacht voor de interland tegen Cyprus door een groep spelers werd gekaart. Van Himst maakte er later vedette Marc Degryse verwijten over, maar deze bleek er niet eens bij te zijn geweest. Verleden week reisde de bondscoach naar Degryse in Engeland om het conflict uit te praten.

De Sadeleer kent Van Himst door en door. “Paul weet veel van voetbal. Misschien is hij wat te braaf.” Gerets: “Guy Thys (ex-bondscoach, red) was ook geen harde man. Maar dat was ook niet nodig. Wij wisten hoe ver konden gaan. We dronken ook ons biertje en legden ook ons kaartje. Misschien ligt het nu allemaal anders.”

De ex-PSV'er zegt onder de spelers een sterke leider te missen. “Iemand als Philippe Albert moet nu gaan opstaan. Ik zou als coach zo'n jongen belangrijk maken. Albert is een kanjer van een speler en een kanjer van een vent.”

Deze Albert, speler van de Engelse koploper Newcastle United, is volgens De Sadeleer de enige huidige international die een plek zou hebben verworven in de sterrenploeg van Gerets en zijn mannen. “En dat ligt in Nederland anders. Er zouden toch meer jongens van nu in de ploeg van 1974 hebben gepast. Van Himst moet roeien met de riemen die hij heeft. Hij speelt zelf niet meer mee, hè.”

Van Himst zelf uitte verleden jaar in Voetbal International felle kritiek op de huidige lichting spelers. Hij zei over de Belgische vedetten dat ze tekort schoten voor het hoogste niveau en hij verweet ze een gebrek aan intelligentie. “Een ezel kan geen paardenkoers winnen”, ,merkte hij toen op. Het waren flinke uitspraken, maar eenmaal temidden van de spelers toonde Van Himst zich minder hard en duidelijk. Dat wordt hem nu verweten door pers en supporters.

Een enqûete onder de lezers van de Belgische krant Het Nieuwsblad was begin deze maand vernietigend. Ruim driekwart van de mensen vond dat Van Himst moest vertrekken. “Er bestaat een soort nationale sympathie voor Van Himst als mens, maar als coach vindt men hem ongeschikt”, concludeert journalist Paul Verbrugghe van het desbetreffende dagblad.

De druk op Van Himst wordt steeds groter. Hij heeft echter nog steeds de onverbiddelijke steun van bondsvoorzitter Michel d'Hooghe, die nog voor het einde van het WK van 1994 het contract van de coach tot en met 1998 verlengde. Toch is D'Hooghe niet een man die werkeloos toekijkt hoe het niveau van het voetbal in België afbrokkelt. Hij organiseerde eind vorig jaar liefst acht ronde-tafelgesprekken met in het totaal meer dan honderd kenners. Zelfs vedetten uit andere takken van sport, zoals ex-wielrenner Eddy Merckx, werden om raad gevraagd.

D'Hooghe maakte verleden week zijn evaluatierapport bekend. Hij stelde een lange lijst van maatregelen voor, variërend van het opstellen van een gedragscode voor internationals tot het inpassen van de reserve-elftallen van grote clubs in de competitie in de derde klasse. Ook moeten per club meer gediplomeerde trainers voor de jeugd worden aangetrokken.

Dat laatste punt werkte op de lachspieren van de sceptici. Want zowel Van Himst als assistent-bondscoach Wilfried van Moer beschikt niet over de vereiste diploma's. Zij zijn van beroep eigenlijk koffiebrander respectievelijk café-eigenaar.

René Vandereycken werd door D'Hooghe niet om zijn mening gevraagd. Daarom wil hij niet meedenken over oplossingen. Hij is één van de internationals uit de succestijd die een ploeg uit de hoogste klasse onder zijn hoede heeft. Hij traint RWD Molenbeek. Vandereycken zou best met zijn oude teammakkers over de problemen in het Belgische voetbal willen praten, maar dan moet het initiatief wel van de bond uitgaan. “Ik ga niet zo maar al mijn ervaring prijsgeven. We zijn ook concurrenten van elkaar.”

De voormalige middenvelder vindt dat de spelers uit zijn tijd te weinig worden gehoord. “En ik denk dat wij toch iets te vertellen hebben. Maar zo gaat dat in België. Als je anders denkt dan anderen, dan ben je moeilijk. Twee weken vooruitkijken mag niet. Doe maar gewoon, dan ben je een brave jongen en krijg je overal schouderklopjes. Alleen kom je zo niet vooruit met het Belgische voetbal.”

Vandereycken is één van de trainers die wordt genoemd als mogelijke opvolger van Van Himst. De huidige assistent Van Moer en vooral Gerets lijken nog populairder. Zij zouden acceptabel zijn voor zowel Vlamingen als Walen, een essentieel aspect in België. “Geen haar op mijn kop die er over zou denken”, reageert Lierse SK-trainer Gerets op de mogelijkheid om bondscoach te worden. Hij heeft niets tegen de baan, maar hij wil als betrekkelijk jonge trainer voorlopig nog elke dag een ploeg onder zijn hoede hebben. “Ik wil nog niet drie, vier dagen per week op een stoel achter een bureau zitten.”

“Het is een prachtige job, een eer om te worden gevraagd”, oordeelt Gerets daarna over het bondscoachschap. “Vooral als je het nu zou overnemen, kan je aan een nieuwe ploeg gaan bouwen. Een groep spelers uitnodigen, daar niet te veel aan sleutelen en proberen automatismen te kweken. Ja, dat is leuk.” De stoere ex-rechtsback kan er nu al bewogen over praten. Zou hij, zelfs als ze erg zouden aandringen, echt weigeren?

Voorlopig zit de 'brave' Van Himst nog in het zadel. Woensdag leidt hij in Eindhoven de Rode Duivels tegen Oranje. Volgens Rik de Sadeleer hoeven de Belgen niet te vrezen voor een afstraffing. “Op de opstelling zal niet veel aan te merken zijn. Er zullen geen spelers op krukken meedoen. De elf jongens die gaan spelen kunnen allemaal voetballen én goed voetballen ook. Ze zijn beter dan Cambuur, als u mij begrijpt.”

Bondscoach Paul van Himst maakte vanmorgen de selectie bekend van het Belgische elftal dat woensdag in Eindhoven tegen Nederland speelt. Stijn Vreven (KV Mechelen), Frederic Peiremans (Anderlecht) zijn nieuw. Afwezig zijn: Marc Degryse (geblesseerd) en Gilbert Bodart (weigering). De selectie: Regis Genaux, Michael Goossens, Philippe Leonard, Gunther Schepens (Standard Luik), Pascal Renier, Lorenzo Staelens, Sven Vermant (Club Brugge), Danny Boffin, Gilles de Bilde, Filip de Wilde, Frederic Peiremans (Anderlecht), Luc Nilis (PSV), Rudi Smidts (FC Antwerp), Philippe Vandewalle (Germinal Ekeren), Vincenzo Scifo (AS Monaco), Philip Albert (Newcastle United), Stijn Vreven (KV Mechelen).