Visserijrechten centraal in conflict Japan en Z-Korea

TOKIO, 12 FEBR. In het recent opgelaaide conflict tussen Japan en Zuid-Korea over het eilandje Tok-do komt veel retoriek naar boven. “In plaats van na te denken over hun wandaden uit het verleden, nemen Japanners elke kans waar om niets-ontziende uitspraken te doen waarin ze de agressie uit het verleden en de koloniale overheersing van Korea verheerlijken”, zei een woordvoerder van de Zuidkoreaanse regering in een reactie op de aanspraken van Japan op het eilandje.

Maar centraal in het conflict staat niet het verleden. Centraal staan de veranderingen in visserijrechten die de internationale zeerechtconventie van de Verenigde Naties met zich meebrengt. Dit verdrag geeft een land het recht een exclusieve economische zone van 200 zeemijl in te stellen. Zuid-Korea ratificeerde het verdrag reeds vorig jaar en Japan zal dit jaar volgen. Zuid-Korea volgde de ratificatie van de zeerechtconventie vorig jaar echter niet op met het instellen van deze 200-mijlszone. Het heeft dus ook nog geen claim gelegd op de zee rondom het eiland Tok-do. Wel kijkt Zuid-Korea nauwgezet naar de plannen van Japan als dat land het verdrag eenmaal heeft geratificeerd.

Over Tok-do en de wateren eromheen doen uiteenlopende berichten de ronde. De wateren zouden wel of niet visrijk zijn. Cijfers over de grootte variëren van 200 tot 180.000 vierkante meter. Zeker is wel dat Tok-do zelf niet meer dan een aantal uit de zee stekende rotspunten is. Er groeit niets. Beide landen eisen het eilandje op, maar alleen Zuid-Korea heeft de eis inhoud gegeven door er sind 1954 personeel van zijn kustwacht te stationeren en Japan heeft deze situatie tot dusverre gelaten voor wat het is.

De wateren tussen Japan, China en Zuid-Korea worden overal druk bevist en dit is een potentiële bron van conflicten tussen deze landen. “Het belangrijkste punt is niet het vastleggen van exclusieve zones of het claimen van territoriale rechten, maar het zoveel mogelijk beschermen van de Zuidkoreaanse visserij bij het aangaan van nieuwe visserij-overeenkomsten”, zegt Park Chin Hyon, hoogleraar aan het Instituut voor Internationale Relaties van het Zuidkoreaanse ministerie van Buitenlandse Zaken in de Zuidkoreaanse krant Joong-ang Ilbo.

Zuid-Korea heeft tot dusverre afgezien van het instellen van de exclusieve zone van 200 mijl, waartoe het alle recht heeft. Maar op Tok-do heeft het gekozen voor het niet laten voortduren van de status quo, maar het versterken van de aanspraken door te beginnen met de bouw van een pier. Onder druk gezet door dit nieuwe Zuidkoreaanse initiatief sprak de Japanse regering afgelopen vrijdag op voorhand het onaanvaardbaar uit.

De Japanse premier, Ryutaro Hashimoto, waarschuwde donderdag nog dat 'Tok-do' niet moet leiden tot emotionele discussies. Maar het voorspelbare vervolg waren de protestacties in Seoul dit weekeinde over Japans “weigering de lessen van het verleden te leren”. Een oplossing van deze kwestie zal moeten komen uit de keuzes die Japan dit jaar maakt waanneer het zelf het VN-verdrag heeft geratificeerd. Met de uitbarsting van woede in Zuid-Korea dezer dagen hebben de Zuidkoreanen Japan alvast een schot voor de boeg gegeven.

    • Hans van der Lugt