Nagedachtenis Rabin domineert Israels verkiezingscampagne

TEL AVIV, 12 FEBR. Op 72-jarige leeftijd brandt de Israelische premier Shimon Peres van verlangen om voor de eerste maal in zijn lange politieke loopbaan aan het hoofd van de Arbeidspartij een verkiezingszege op zijn naam te schrijven. Objectief beschouwd was er geen aanleiding om vervroegd algemene verkiezingen uit te schrijven die het vredesoverleg met Syrië zo niet in gevaar brengen dan wel voor enige tijd op een heel laag pitje zetten. Zijn regeringscoalitie verkeerde ondanks een magere parlementaire meerderheid niet in gevaar en had de rit tot eind oktober rustig kunnen uitzitten.

Misschien zou Peres dat ook hebben gedaan indien hij met een goed vredesverdrag met Syrië in zijn portefeuille de verkiezingen op de vaste datum - 29 oktober - had kunnen ingaan. De Syrische president Hafez al-Assad heeft ondanks Amerikaanse druk echter niets gedaan om Peres een dergelijke sterke verkiezingskaart in handen te spelen. En dus heeft hij uitsluitend aan de hand van voor hem en zijn Arbeidspartij sedert de moord op premier Yitzhak Rabin aanhoudende gunstige opiniepeilingen besloten een vervroegd mandaat van het volk te vragen.

Uit zijn van zelfvertrouwen blakende tv-rede van gisteravond bleek duidelijk dat hij zich terdege bewust is dat het cynisch uitbuiten van het 'Rabin-effect' de zwakste plek in zijn verkiezingsstrategie is. De oppositie zal er hem tijdens de campagne voortdurend aan kunnen herinneren dat hij kort na de moord op Rabin vervroegde verkiezingen uitsloot. Vandaar dat Peres het gisteravond over een andere boeg gooide en de stelling van Likud dat zijn regering geen mandaat voor haar vredespolitiek heeft, aangreep om een nieuw mandaat te vragen. “Ik voel dat ik om de weg van Rabin en mezelf voort te zetten een nieuw mandaat nodig heb”, zei hij.

Het werd gisteravond meteen duidelijk dat de nagedachtenis van Rabin als electorale troefkaart een belangrijke rol gaat spelen in de verkiezingscampagne van de Arbeidspartij. Rabins weduwe Lea belde Peres tijdens zijn tv-optreden op en zei hem van harte te zullen steunen. Vanmorgen hield zij in een radiovraaggesprek de deur op een kiertje voor het spelen van een actieve rol in de campagne van de Arbeidspartij.

Peres heeft er geen moeite mee om de nagedachtenis van zijn vroegere aartsrivaal Rabin in de verkiezingscampagne op te roepen omdat het om de voortzetting van het vredesproces gaat. “De weg naar vrede met Syrië en het hele Midden-Oosten is geopend”, zei hij gisteravond. Triomfantelijk merkte hij op dat zelfs Likud de realiteit van het autonomie-akkoord met de Palestijnen nu erkent.

Meer dan ooit het geval is geweest zullen in de komende verkiezingen personen een rol spelen doordat voor de eerste maal de premier rechtstreeks wordt gekozen. Dit zal ideologische motieven verder naar de achtergrond drukken.

Met de historische doorbraak tussen Israel en de PLO al achter de rug schuift de Israelische politiek op naar het centrum, hetgeen aan de persoonlijkheden van de partijleiders en de kwaliteit van de verkiezingscampagne extra gewicht geeft. Peres denkt aan Likud-leider Binyamin Netanyahu een betrekkelijk gemakkelijk en in ideologisch opzicht in verwarring gebrachte tegenstander te hebben. De huidige gunstige opiniepeilingen kunnen echter in rook op gaan als de moslim-fundamentalistische Palestijnse beweging Hamas alsnog met een spectaculaire terroristische aanslag in mei wraak neemt voor het doden van haar meesterbommenmaker Yehiya Ayyash in Gaza. Daarentegen zou het schrappen van de anti-Israelische paragrafen uit het Palestijnse handvest door de Palestijnse Nationale Raad voor Israel naar de stembus gaat Peres tevreden kunnen stellen.

    • Salomon Bouman