Spiderman boven donker zwerk van Moskou

Minister van Defensie William J. Perry speelt Spiderman naast Bill Clinton als Captain America. Perry spint langzaam een ragdun web van hoop om zo de Russische strijdkrachten te verstrikken in een samenwerkingsverband dat bestand is tegen de politieke beroering van dit verkiezingsjaar in Washington en Moskou.

Dit was de strategie achter Perry's koppige, maar uiteindelijk geslaagde pogingen de Russische strijdkrachten mee te krijgen voor de internationale vredesmacht in Bosnië. En hij gokt erop dat de Russische deelname, binnenkort, aan oefeningen onder auspiciën van de NAVO de argwaan van Moskou jegens het westerse bondgenootschap zal doen afbrokkelen. Let het komende jaar op wat de Russische militairen doen, niet op wat de Russische politici en diplomaten zeggen, zo opperde Perry onlangs in een interview in het Pentagon: “De strijdkrachten hebben grote invloed op de politieke opinie in Moskou, en door van dag tot dag in feitelijke operaties met de militairen samen te werken, operaties die zij zien als zijnde van belang voor hun veiligheid, hebben we hun denkwijze veranderd.”

Vreemd, om te horen hoe de baas van het Pentagon de Russische strijdkrachten afschildert als een stabiliserende factor. Maar in Perry's nadrukkelijke woorden hoor ik ook een echo van het onuitgesproken pessimisme bij de regering Clinton over de winst van de anti-hervormingsgezinde kandidaten hij de parlementsverkiezingen in december. Dat pessimisme geldt eveneens Boris Jeltsins snel slinkende kansen in de presidentsverkiezingen straks in juni.

Perry probeert zeker niet “de uitermate moeilijke overgang” die Rusland doormaakt te bagatelliseren, noch de problemen die zijn ontstaan doordat in aspirant-NAVO-leden Polen en Hongarije ex-communisten aan de macht zijn gekomen. Zijn argument is dat het Westen zaken kan en moet blijven doen met elke regering die de regels van de democratie eerbiedigt.

“Wat er in het landsbestuur ook gebeurt, de strijdkrachten vormen in het algemeen de continuïteit over alle regeringswisselingen heen. ... In onze betrekkingen met alle andere landen dienen we ons beleid niet te verbinden aan deze of gene persoon of regeringsploeg. We vinden niet dat je mag of moet proberen de uitslag van verkiezingen in andere landen te bepalen. We proberen dat immers ook niet in Engeland, Frankrijk of Duitsland” of, zo impliceerde hij, Rusland.

Perry en andere regeringsfunctionarissen zeggen nu - zij het niet met zoveel woorden - dat de Amerikaans-Russische betrekkingen een eventueel vertrek van Jeltsin wel kunnen doorstaan. Ook heeft Washington zich al bereid getoond samen te werken met de nieuwe Doema om de nucleaire ontwapening in gang te houden, ondanks het hernieuwde gezag van de Communistische Partij in het parlement.

“Ik verwacht dat het Russische ministerie van defensie het Start II-verdrag in de Doema met kracht zal steunen,” zei Perry in antwoord op een vraag. Hij voegde daaraan toe dat zijn tegenhanger generaal Pavel Gratsjov “mij dat zeer duidelijk heeft gezegd,” evenals andere leden van de Russische generale staf. Sommigen in het Pentagon beweren dat steun van het ministerie van defensie van doorslaggevend belang is voor de ratificatie van het verdrag uit 1993 inzake strategische kernwapens. Perry wilde echter niet de uitslag van de stemming, later dit jaar, voorspellen.

Perry gedraagt zich extra spinachtig tegenover Gratsjov. Ondanks Gratsjovs aanvankelijk nurkse, negatieve reacties is Perry erop blijven hameren dat Rusland mee zou doen aan de door Amerika aangevoerde vredesmacht in Bosnië. Uiteindelijk heeft hij daar een brigade Russische troepen onder Amerikaans commando gekregen.

“De voornaamste reden om ze erbij te willen hebben was niet de wens dat ze ons zouden helpen in Bosnië, maar de wens dat ze deel zouden gaan uitmaken van de veiligheidstroepen die zouden worden ingezet om het grootste veiligheidsprobleem in Europa sinds de koude oorlog te bezweren. Het is belangrijk dat Rusland samen met de NAVO, met de Verenigde Staten, werkt aan de oplossing van veiligheidsproblemen. Het is belangrijk dat de NAVO voor de Russen niet zomaar een vierletterwoord is.”

Vervolgens weidde Perry verder uit: “We treden bezorgdheden van de Russen niet tegemoet door hen onder druk te zetten en met ze in debat te gaan over uitbreiding van de NAVO. ... Dat moet je doen door aan te tonen dat de NAVO een positieve, constructieve grootheid is. ... Tijdens mijn vorige ontmoeting met Gratsjov heeft hij toegezegd om niet alleen deel te nemen maar ook mee te betalen” ... aan een militaire oefening komende zomer in het kader van het Partnerschap voor de Vrede waarin NAVO-leden zijn verenigd met Rusland en voormalige Sovjet-republieken en satellieten. De oefening wordt gehouden in de Oekraïne. Perry zal de eerste zijn om toe te geven dat zijn inspintactiek geen garantie op succes biedt. Maar de geduldige, onnadrukkelijke manier waarop hij bindweefsel aanbrengt tussen twee militaire establishments is wellicht de laatste strohalm die de V.S. nog ter beschikking staat. Zijn Spiderman-actie geeft aan hoe donker het zwerk is dat zich boven Moskou samentrekt.

    • Jim Hoagland
    • Washington Post Writers Group