Ruim 100 gewonden bij explosie; IRA zegt bestand op, bom in Londen

LONDEN, 10 FEBR. Aan het staakt-het-vuren in Noord-Ierland is gisteravond na zeventien maanden abrupt een einde gekomen.

Een uur na de aankondiging van het Ierse Republikeinse Leger (IRA) dat de organisatie weer naar de wapens zou grijpen, werden meer dan honderd mensen gewond bij een zware bomaanslag in Londen. Kort tevoren was de politie vanuit Noord-Ierland over de op handen zijnde explosie getipt.

De bom ontplofte in de ondergrondse parkeergarage van een kantoorgebouw, vlakbij het financiële centrum van Canary Wharf. Het nabijgelegen station South Quay van de metro kon tijdig worden ontruimd. Vijf zwaargewonden, onder wie een vijfjarig meisje, moesten in het Royal London Hospital worden opgenomen. De materiële schade is groot.

De premiers van Groot-Brittannië en Ierland veroordeelden de aanslag onmiddellijk in de meest scherpe bewoordingen. De Ierse regeringsleider John Bruton noemde de terreurdaad “volstrekt ongerechtvaardigd”. Zijn Britse collega John Major sprak over “een schandelijke wandaad”. Hij noemde het “een tragedie dat de hoop van de Noordierse bevolking op blijvende vrede door de mannen van het geweld opnieuw de bodem ingeslagen is”.

De Amerikaanse president Bill Clinton, die nauw betrokken is bij het vredesproces in Noord-Ierland, toonde zich vannacht diep bezorgd over de beëindiging van het staakt-het-vuren door de IRA en tegelijk woedend over de “laffe aanslag” in Londen. “De terroristen (..) mogen niet de inspannning dwarsbomen om het volk van Noord-Ierland vrede te brengen”, onderstreepte hij. De president bood zijn hulp aan om het vredesproces weer op gang te brengen. Zijn Nationale veiligheidsadviseur, Anthony Lake, heeft inmiddels telefonisch contact gehad met de belangrijkste Noordierse politieke leiders, onder wie Sinn Fein-leider Gerry Adams.

Het Noordierse vredesproces zit al meer dan zeven maanden vast maar voor zowel Londen en Dublin kwam de verklaring van de IRA als een complete verrassing. De Britse minister voor Noord-Ierland, Sir Patrick Mayhew, verklaarde nog donderdag dat hij zich een hervatting van het geweld op korte termijn niet kon voorstellen. “Ik geloof geen moment dat het vredesproces gedoemd is te mislukken.”

In een communiqué dat naar de Ierse staatsomroep RTE was gestuurd en dat van speciale codes was voorzien om de authenticiteit te garanderen, meldde de IRA gisteren dat ze zich “met grote tegenzin” genoodzaakt zag om het staakt-het-vuren met ingang van diezelfde dag om 18.00 uur weer op te heffen.

Pag.4: Adams is 'bedroefd'

De organisatie legde de verantwoordelijkheid bij de Britse regering die de mogelijkheid van het staakt-het-vuren niet zou hebben aangegrepen om tot centraal overleg over de politieke toekomst van Noord-Ierland te komen. John Major werd beticht van “kwade trouw”.

Ook Sinn Fein, de politieke vleugel van de IRA, leek overvallen door de plotselinge beëindiging van het staakt-het vuren. Kort tevoren had Mitchell McLaughlin, voorzitter van Sinn Fein, voor de lokale tv nog verzekerd dat zijn partij geen enkel heil zag in een hervatting van geweld. Pas drie uur na het afblazen van het bestand kwam Sinn Fein-president Gerry Adams met een verklaring, waarin hij zijn “droefheid” uitsprak. Hij zei dat het vredesproces gestrand was op de weigering van Britten en unionisten om centrale besprekingen te voeren. Verder riep hij op tot kalmte en hij zei dat het nastreven van vrede de belangrijkste taak van zijn partij blijft. Maar hij negeerde de oproep van John Major die Sinn Fein gevraagd om een ondubbelzinnige veroordeling van de bomaanslag in Londen.

De Unionistische partijen in Noord-Ierland reageerden bijna triomfantelijk op het einde van het staakt-het-vuren. Zij hebben steeds geweigerd om de onderhandelingstafel met Sinn Fein te delen voordat de IRA had ontwapend. Ian Paisley, leider van de Democratische Unionisten, achtte bewezen dat “een terrorist een terrorist blijft zolang hij zijn wapens niet heeft afgestaan”.

    • Dick Wittenberg