Avontuurlijke strijd op de verhalenzee

Voorstelling: Haroun and the Sea of Stories, naar Salman Rushdie, door Benchtours. Regie: John Cobb. Gezien: 9/2 in De Balie, Amsterdam. Aldaar: 10/2; tournee (Leeuwarden, Groningen, Utrecht en Leiden) t/m 17/2.

Nooit laat een verhalenverteller zich voor altijd het zwijgen opleggen, ook niet als hij tijdelijk door sinistere machten met stomheid wordt geslagen - dat geldt voor Salman Rushdie en dat gold ook voor Rashid, de vader van de kleine titelheld in Haroun and the Sea of Stories, het sprookje voor kinderen en volwassenen waarmee Rushdie in 1990 liet merken dat de verbeeldingskracht hem niet was ontnomen. Toen zijn vrouw er met de bovenbuurman vandoor ging, leek er weliswaar een eind te komen aan de loopbaan van de beroepsverteller Rashid, maar zijn zoon Haroun nam het heft in handen en reisde met hem door een wereld vol angstige avonturen naar de verhalenzee. Tot ook degenen die die zee vergiftigden met tegen-verhalen waren verslagen.

Hij schreef een parabel die verdient klassiek te worden, want het is een prachtig pleidooi voor de zaak van de verbeelding - en dus van de literatuur. Maar ook van het theater, zo blijkt uit de voorstelling die nu is gemaakt door de Schotse theatergroep Benchtours. Met een te korte tournee door Nederland toont dit zeskoppige ensemble, ondanks de noodzakelijke coupures, hoe rijk de taal van Rushdie is en hoe beeldend zijn betoog tegen degenen die kruiperig glimlachend of rechtlijnig onwrikbaar roepen: “What's the use of stories that aren't even true?”

Benchtours, een vindingrijk clubje komedianten, speelt het sprookje tussen lappen stof waarvan van alles te maken is (een boot, een spokende zee met piekende golven, een scherm voor ingenieus schimmenspel) en heeft ook verder weinig anders nodig dan het eigen talent voor energieke en lijfelijke typeerkunst. Als iedereen op een tafeltje gaat zitten schudden, is dat al een hobbelige busrit. Met simpele, maar o zo effectieve middelen wordt de tocht van Haroun en zijn in Schotse ruiten gehulde vader een spannende strijd tegen de lieden die met de wereld maar één ding van plan zijn: niet ervan genieten, maar erover heersen. Een ode is het, aan de fantasie in het algemeen - en aan die van Rushdie in het bijzonder.

    • Henk van Gelder