'Fokker heeft door pure arrogantie kansen gemist'

De Fokker-medewerkers die de afgelopen dagen gastheer en vraagbaak speelden op de Asian Aerospace-stand van hun werkgever, moeten er af en toe horendol van zijn geworden. Steeds maar weer kregen zij dezelfde vragen voorgelegd: hoe gaat het nou met Fokker, welke bedrijven hebben zich tot nu toe als kandidaat-koper gemeld en hoe liggen toch de toekomstkansen van het bedrijf? Voor wie zich wilde wentelen in een zee van speculaties, geruchten en bespiegelingen over de Amsterdamse vliegtuigbouwer was stand 321 in zaal A van het grote beurscomplex een waar paradijs. Maar erg veel wijzer over de vooruitzichten voor het concern werd je er niet.

Ook de speciaal voor deze luchtvaartshow binnengevlogen Fokker-topman Van Schaik kon geen einde maken aan de geruchtenstroom vol mogelijke partners die Fokker zouden kunnen redden. Hoewel de topman weigerde namen te noemen van de vijf meest serieuze gesprekspartners van dit moment, gonsde het juist na zijn vertrek van de beurs harder dan ooit van de namen. AIR, het samenwerkingsverband tussen British Aerospace, het Franse Aerospatiale en het Italiaanse Alena, zou een heel serieuze kandidaat zijn, en verder was er Taiwan Aerospace en later diende zich zelfs ook nog het Indiase Hindustan Airlines aan. Wie een er een beetje bij wilde horen in de luchtvaartindustrie, liet in Singapore gewoon even vallen dat hij ook wel interesse had in Fokker.

Van Fokkers 'short-list' zijn tot nu toe slechts twee namen zeker: het Zuidkoreaanse Samsung en het Canadese Bombardier. Beide concerns kwamen zelf naar buiten met hun kandidatuur. De conclusie na vijf dagen beurs is slechts dat Samsung minder ver gevorderd is dan Bombardier. Robert Brown, president van Bombardier Aerospace, zei deze week in Singapore dat sinds maandag een aantal Canadezen in Amsterdam in gesprek is met Fokker-medewerkers. Bombardier onderzoekt wat een overname van Fokker allemaal zou betekenen.

Uit het bezoek op de stand leidde de aanwezige Fokker-staf in ieder geval wel af dat de vraag naar Fokker-toestellen niet te lijden heeft onder de huidige situatie. “We krijgen hier zelfs veel mensen langs die ons vragen of zij, zodra er bestellingen voor toestellen geannuleerd worden, de eerste mogen zijn om die vliegtuigen te kopen”, vertelt marketing-directeur Dijkhuizen. “Onze toestellen worden ook niet minder waard, zoals sommigen beweren. Integendeel zelfs. Een recent rapport van Morgan Stanley vertelt dat, omdat de vraag naar de toestellen groeit maar het aanbod ervan afneemt, de waarde stijgt”, voegt Frits van der Jagt, Fokker-directeur Indonesië toe. Fokker heeft overigens, zo meldde Van Schaik maandag, nog geen afzeggingen binnnen voor de uitstaande orders. In totaal heeft Fokker 75 orders voor toestellen. Veertig daarvan zijn op dit moment in produktie.

Fokker kijkt net als de andere vliegtuifabrikanten verlekkerd naar de Aziatische markt. Vooral de vraag naar toestellen voor de regionale, zogeheten intra-Aziatische markt is groot. En in dat segment biedt Fokker haar materiaal aan. Op dit moment heeft Fokker al tientallen toestellen rondvliegen in het Verre Oosten.

“De markt hier kent de Fokker-toestellen en men is er doorgaans zeer tevreden over”, vertelt een adviseur die namens verschillende maatschappijen actief is op de Aziatische markt, en om die reden alleen anoniem zijn commentaar wil geven. “Maar de concurrentie is groot en Fokker heeft hier in Azië, vooral in China, de afgelopen jaren mooie kansen gemist. Vaak puur door arrogantie. Er werd bij Fokker altijd gedacht zo in de trant van: wij maken het beste produkt en het is een voorrecht om dat te mogen kopen. Dat werkt niet. Zeker niet in Azië, waar alles draait om goede contacten, eindeloze besprekingen en heel veel ontmoetingen. En ook om vastbijten in je potentiële afnemers, net zo lang tot ze daadwerkelijk bestellen. Dat heeft Fokker hier in deze regio onvoldoende gedaan”, aldus de luchtvaartindustrie-adviseur.

Anderen in de industrie wijzen er op dat Fokker goede zaken in Azië had kunnen doen als het bedrijf hier een paar jaar geleden een onderhoudsfaciliteit had opgezet. “Daar is over nagedacht, maar het is er uiteindelijk nooit van gekomen. Jarenlang zijn de Fokker-toestellen voor onderhoud steeds teruggevlogen naar Fokker Aircraft Services in Woensdrecht, het meest gezonde deel van het bedrijf. Maar zoiets kost miljoenen dollars extra. Door hier een eigen service-center te hebben, win je ook klanten”, meent Colin Gibson van Asian Aviation.

Een aantal concurrenten van Fokker werd de afgelopen dagen ondervraagd over wat de implicaties zijn van de toestand bij Fokker voor de ambities van landen in Zuid-oost Azië die actief willen worden in Fokkers marktsegment. Martin Craigs, president van Saab Aircraft International, ventileerde daarover wat opmerkelijke gedachten. “De Aziaten moeten beseffen dat het generaties kost voordat de expertise voor het bouwen van vliegtuigen volledig is ingebed in een organisatie en er een volwassen vliegtuigindustrie bestaat”, meent Craigs.

“Natuurlijk bestaat er onder Aziaten nu de alternatieve gedachte om straks voor weinig geld je in deze tak van de industrie (de bouw van regionale vliegtuigen - MC) in te kopen door voor één dollar Fokker over te nemen. Maar er komt veel meer bij kijken. Bovendien, straks zijn ze te laat en is Fokker al weggekaapt door Bombardier! Die Canadezen hebben een hele goeie neus voor koopjes en hebben al eerder aangetoond om precies op het juiste moment toe te slaan”, vertelt Craigs.

Vliegtuigen Fokker in Azië

Maatschappij type/aantal

1 China Eastern Airlines F100 (7)

2 Formosa Airlines (Taiwan) F50 (4)/ F100 (2)

3 Garuda Airlines (Indonesië) F100 (12)

4 Korean Air F100 (12)

5 Malaysian Airlines F50 (8)

6 Nakanihon AS (Japan) F50 (3)

7 Pelanghi Air (Maleisië) F50 (4)

8 Pelita AS (Indonesië) F70 (5)/ F100 (1)

9 Philippine Airlines F50 (10)

10Royal Brunei Airlines F50 (2)

11Royal Thai Police F50 (1)

12Sempati Air (Indonesië) F70 (10)

13Silk Air (Singapore) F70 (2)

14Singapore Government F50 (9)

15Taiwan Government F50 (3)

16Vietnam Airlines F70 (2)

(Bron: Fokker)