Van Dale woordenboeken op CD-Rom

Begin volgende week brengt uitgeverij Van Dale Lexicografie een cd-rom met twee woordenboeken op de markt: de tweede druk van Hedendaags Nederlands (niet te verwarren met de Grote Van Dale) en het Groot Synoniemenwoordenboek. Beide woordenboeken dateren uit 1991 en zijn samengesteld onder leiding van de Leidse hoogleraar P.G.J. van Sterkenburg. De cd-rom van Van Dale kost tot 1 maart ƒ 399,-, daarna ƒ 450,- (voor 1 gebruiker). De tekst van de software kan ook in het Engels of Frans worden gezet.

Het voornaamste verschil met de papieren edities is dat alle redactionele afkortingen voluit worden gegeven, net als het lidwoord, het woordgeslacht, de woordsoort, het meervoud en de afleidingen. Daarnaast zijn de woordenboeken in de nieuwe spelling gezet. Bovendien zijn de zoekmogelijkheden aanmerkelijk vergroot: je kunt zoeken op trefwoord, alfabetisch, in de woordenboekartikelen, op woordcombinaties en met wildcards. Er is ook een functie opgenomen om naar anagrammen te zoeken (een anagram van een woord valt te maken door de letters te verwisselen).

Beide woordenboeken zijn onderling verbonden: met één toetsaanslag schakelt de gebruiker van een woord in Hedendaags Nederlands over naar dat woord in het Synoniemenwoordenboek. Via speciale pictogrammen kan informatie worden opgevraagd over spreekwoorden en grammaticale begrippen. De woordenboeken kunnen worden geïntegreerd onder elke tekstverwerker die onder Windows draait.

In 1989 bracht uitgeverij Van Dale de eerste editie van Hedendaags Nederlands op de markt onder de titel Lexitron. Die cd-rom was toen uitzonderlijk traag. De nieuwe versie is zeer snel: Hedendaags Nederlands bevat 85.000 trefwoorden maar binnen een paar seconden weet je, via de zoekopdracht *zz*, dat er 47 woorden in voorkomen met de lettercombinatie zz, zoals whizzkid, razzia, blizzard en jacuzzi. Helaas is er geen mogelijkheid ingebouwd om deze selectie op te slaan.

Steeds meer uitgevers van woordenboeken en encyclopedieën zetten hun produkten op cd-rom. Tegelijkertijd komen er steeds meer woordenboeken op Internet. Website http:/ /math-www.uni-paderborn.de / HTML / dictionaries.html geeft een lijst van enkele honderden woordenboeken - veelal vertaalwoordenboeken - die online raadpleegbaar zijn, vrijwel allemaal gratis.

    • Ewoud Sanders