Snelle trein moet langs snelweg

Terwijl de regering miljoenen guldens en vele mensjaren investeert in de voorbereiding van de besluitvorming over het tracé van de hoge-snelheidslijn in de Randstad, is één burger het hele ministeriële apparaat van Verkeer en Waterstaat te snel af: ir. Willem Bos.

Officieel geldt nog steeds het voorkeurstracé van de regering, dwars door het Groene Hart, Zoetermeer aan de oostkant passerend. Indertijd ging niet alleen minister May-Weggen akkoord, maar ook de toenmalige milieuminister Alders. Na haar Groene-Hartgesprekken en de aanscherping van het Groene-Hartbeleid zou minister De Boer (Volkeshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu) wel erg ongeloofwaardig worden, als zij uiteindelijk voor dit voorkeurstracé zou kiezen.

De milieubeweging heeft steeds gepleit voor het benutten van de bestaande spoortracés tussen Rotterdam, Den Haag, Leiden en Schiphol. Het gemeentebestuur van Den Haag is hiervan een warm voorstander, want dit tracé biedt uitzicht op een halteplaats in de hofstad.

Onderzoek in Japan en Frankrijk laat zien dat steden waar een hoge-snelheidslijn stopt, een gunstiger economische ontwikkeling doormaken dan steden die de trein voorbijrijdt. Een spectaculair voorbeeld is Lille waar twee hoge-snelheidstracés elkaar kruisen: voor deze stad breekt een nieuw tijdperk aan. Den Haag droomt van zo'n Lille-effect.

Hoewel het ministerie van Verkeer en Waterstaat een hoge-snelheidslijn over bestaand tracé als technisch te gecompliceerd beschouwt en vraagtekens zet bij de bedrijfseconomische perspectieven, zijn de ministeries van Verkeer en Waterstaat en van VROM, de provincie Zuid-Holland en het stadsgewest Haaglanden op 25 januari overeengekomen de technische mogelijkheden te laten onderzoeken om de hoge-snelheidslijn af te wikkelen langs het bestaande spoortracé.

Maar inmiddels heeft Willem Bos, een civiel ingenieur te Zoetermeer, zijn Bosvariant in discussie gebracht: een variant waarbij de hoge-snelheidslijn langs de snelwegen A13 en A4 wordt gelegd. Ook zijn variant stuitte op heftige bezwaren, met name van gemeenten met grondgebied langs de A4, maar de benadering van Bos is logisch. Kies een tracé dat het Groene Hart in tact laat, mijdt het bestaande spoortracé dat immers de steden hart op hart ontsluit en slechts geschikt is voor relatief bescheiden snelheden, en benut de corridor van A4 en A13 die niet dóór maar langs de steden loopt. Op de felle kritiek die tijdens de extra inspraakronde werd geuit op zijn plan, heeft Willem Bos creatief en constructief gereageerd door nieuwe oplossingen aan te dragen.

Het bestaande spoortracé dwars door een aantal steden roept nauwelijks op te lossen problemen op, ook al achten medewerkers van de Vakgroep Verkeerskunde van de TU Delft de capaciteit van het bestaande tracé toereikend.

Voor de stad Den Haag biedt de Bosvariant evenwel in beginsel grote mogelijkheden. Als de trein in de Bosvariant in de nabijheid van het Prins Clausplein zou stoppen, zouden niet alleen de ruimtelijke inpassingsmogelijkheden van het Bostracé kunnen worden vergroot, maar zouden ook voor de regio Haaglanden nieuwe economische ontwikkelingskansen ontstaan.

Men denke daarbij allereerst aan de stad Den Haag, het politieke centrum van Nederland dat dan direct met Brussel en Parijs wordt verbonden. Men denke ook aan het ambitieuze plan van Bouwfonds Vastgoed, en de Kamers van Koophandel van Den Haag en Delft en omstreken voor een kwaliteitssprong op Ypenburg met een multifunctioneel sportcomplex en hoogwaardige bedrijfs- en kantorenvestiging. Dit concept zou met een HSL-station een enorme impuls krijgen.

Ook aan de Bosvariant zitten haken en ogen die nog heel wat creatief puzzelwerk vergen. Maar het zou bijzonder onverstandig zijn om bij de verdere studies alleen maar het Groene-Harttracé en het bestaande tracé naast elkaar te zetten. De Bosvariant is, bezien vanuit stedelijk-economische en infrastructurele optiek, de meest logische oplossing: hij versterkt de stedelijke structuur in de zuidvleugel van de Randstad, geeft Den Haag een impuls, evenals de VINEX-locatie Ypenburg, kan een aansluiting op het agglomeratie-net Haaglanden krijgen en ontziet het Groene Hart.

Ook vanuit bestuurskundig optiek is het zeer gewenst dat de Bosvariant volop in de beschouwing wordt betrokken. Het zou demonstreren dat de Nederlandse autoriteiten insprekende burgers serieus nemen en dat de door menigeen als stroperig getypeerde procedures uiterst zinvol zijn. Deze kunnen - als alles meezit - werken als een collectief leerproces, waaruit betere oplossingen voortkomen dan departementale ambtenaren en adviseurs aanvankelijk hadden geopperd. Dit betekent zeker geen brevet van onvermogen voor deze ambtenaren. Immers, ook Willem Bos is ambtenaar, niet van Verkeer en Waterstaat maar van Onderwijs. Hij laat zien hoe goed het is om ministeriële verkokering te doorbreken. Ik duim voor een Bosvariant.