'Inquisitie krijgt in Egypte nieuwe kans'

KAIRO, 8 FEBR. Een nieuwe Egyptische wet die fundamentalistische activisten in toom moet houden heeft onder intellectuelen juist vrees gewekt voor een inquisitie en versterking van de greep van de islam op de staat.

Egyptische fundamentalisten hebben zich de laatste jaren steeds vaker van rechtbanken bediend om wat zij zien als afvallige intellectuelen en kunstenaars tot de orde te roepen. Zij handelen daarbij op grond van hisba, een oud islamitisch principe dat iedere moslim machtigt in naam van de maatschappij een andere moslim voor de rechtbank ter verantwoording te roepen. De bekendste zaak is die van professor Nasr Abu Zeid, die vorig jaar op verzoek van een fundamentalistische activist, sjeik Youssef el-Badri, door een rechtbank wegens zijn geschriften als afvallige werd bestempeld en tegen zijn wil werd bevolen van zijn vrouw te scheiden. Een niet-moslim mag niet met een islamitische vrouw zijn getrouwd.

Vervolgens spanden groepen fundamentalistische advocaten die zich opwierpen als hoeders van de openbare zedelijkheid dan wel het openbaar belang, ook dergelijke zaken aan tegen, onder anderen, de schrijver Naguib Mahfouz, de enige Arabische winnaar van de Nobelprijs voor de letterkunde, tegen de geliefde actrice Yusra en zelfs tegen het departement van oudheden. Maar daarmee gingen ze in de ogen van de overheid te ver, en deze haastte tien dagen geleden een wet door het parlement die activisten gebiedt zich tot de openbare aanklager te wenden. Deze besluit dan of zo'n klacht wordt doorgezet.

“Met deze wet maken we een eind aan deze dwaasheden”, zei vorige week een regeringswoordvoerder, die toegaf dat de regering tot dusverre nalatig was geweest. Als excuus voerde hij aan dat iedereen de kwestie lange tijd als een grap had beschouwd.

In de Egyptische pers was de nieuwe wet aanleiding tot een hausse in spotprenten. De krant Al-Akhbar bij voorbeeld publiceerde een spotprent waarin de minister van Sport een bebaarde, fundamentalistische sjeik vraagt zich tot de aanklager te wenden als hij een echtscheiding tussen het nationale elftal en zijn Nederlandse coach Ruud Krol wenst.

Maar een vooraanstaande jurist, ex-opperrechter Said al-Ashmawy, vreest dat de wet juist een stap ten kwade is: zij vormt immers een officiële erkenning van het principe van hisba en geeft de fundamentalisten een wettelijk instrument in handen om de maatschappij te bedreigen. “Deze wet beschermt de intellectuelen niet, zij verraadt hen. We gaan terug naar de Spaanse Inquisitie.”

Sjeik Badri op zijn beurt vindt dat hij en de zijnen te veel worden ingeperkt. “Als een man een vrouw verkracht, wordt hij dan niet door de staat gestraft? Als een burger een ander vermoordt, wordt hij dan niet gestraft? Waarom is het dan zo dat als iemand de islam beledigt, hij ongestraft blijft?” (Reuter, AP, AP)