Ieren willen conferentie over vrede N-Ierland

LONDEN, 8 FEBR. Het Noordierse vredesproces wordt bedreigd door groeiende onenigheid tussen Groot-Brittannië en Ierland. De Ierse minister van Buitenlandse Zaken, Dick Spring, stelde gisteren voor om nog deze maand een conferentie over Noord-Ierland te beleggen. Als model daarbij zou het Bosnië-overleg in Dayton (Ohio) dienen, dat tot een doorbraak in het voormalige Joegoslavië leidde. Maar de Britse staatssecretaris voor Noord-Ierland, Michael Ancram, deed dat plan onmiddellijk af als “op zijn minst voorbarig”.

Volgens het Ierse voorstel zouden vertegenwoordigers van de beide regeringen en van alle Noordierse politieke partijen zich twee dagen lang verschansen in een gebouw met veel kamers, bijvoorbeeld in Stormont, het voormalige parlementsgebouw in Belfast. Ze zouden niet samen aan een onderhandelingstafel hoeven zitten, maar er zou volop gelegenheid zijn voor onderling overleg. Bemiddelaars zouden op de voortgang van de besprekingen toezien.

Als basis voor zo'n conferentie zou het rapport dienen dat de internationale commissie onder leiding van de Amerikaanse oud-senator Mitchell twee weken geleden heeft uitgebracht. Volgens dit rapport moet de Britse regering haar eis laten vallen dat het centraal overleg over de politieke toekomst van Noord-Ierland pas kan beginnen als de Noordierse terreurorganisaties eerst een aanzet tot ontwapening hebben gegeven. Wel zouden de terroristen een aantal garanties moeten geven dat ze voor eens en voor altijd afzien van geweld.

De Ulster Unionisten, de grootste partij in Noord-Ierland, veroordeelden het Ierse voorstel onmiddellijk als “een afleidingsmanoeuvre”. Zij zien meer heil in het plan van de Britse regering om verkiezingen te houden voor een soort provincieraad waarna het central overleg over Noord-Ierland kan beginnen. Peter Robinson, vice-voorzitter van de radicale Democratische Unionisten, waarschuwde dat een conferentie in “een circus” zou ontaarden. Maar Gerry Adams, president van Sinn Fein, de politieke vleugel van het Ierse Republikeinse Leger, vond dat de Britse regering en de unionisten eens moeten ophouden met “tegen alles 'nee' zeggen”. Hij betuigde juist zijn steun aan het Ierse plan.

Sinds het begin van het vredesproces hebben Londen en Dublin steeds geprobeerd om één lijn te trekken. Maar het laatste half jaar zijn de scheurtjes in het bastion uitgedijd tot vuistdikke kieren.