Hoe smaakten hussen?

Na het overlijden van mijn moeder hebben mijn beide zusters en ik, louter voor ons zelf en onze nakomelingen, in een klein boekje alle uitdrukkingen bijeengebracht die we in onze kinderjaren van haar gehoord hadden. Dat hele repertoire van gelegenheidsformules waarmee we waren opgegroeid ('aangebrand of niet gaar, houd je mond en eet maar') bleek ons in retrospect nog dierbaarder te zijn geworden en onze vrolijkheid bij het verzamelen bestond dan ook vooral uit vertedering. In haar was bewaard gebleven wat zij als kind had geabsorbeerd van ouders, ooms, kinderjuffrouwen of uit kindervertelsels: 'het is altijd wat in Dierenstad' kwam vast uit een oud boekje. Die cultuurschat droeg ze op ons over. Wat de keukenmeid haar dreigde voor te zetten, werd evenzo ons aangezegd bij al te begerig gevraag naar wat we gingen eten: 'hussen met prikken', ook wel op te dienen als 'hussen met je neus ertussen'. Op vragen naar het waarom van iets kregen we vaak te horen: 'Tja, kind, waarom is Dorrestein Rooms?' Wie was Dorrestein? Hoe smaakten hussen?

'Zoals mijn goede vader zei', voegde ze soms aan haar bezweringen toe en op een of andere manier vergrootte dat de onweerlegbaarheid. Een goede dooddoener wint aan kracht door bronvermelding. 'Hij weet van God noch zure peren, zoals mijn vader placht te zeggen' is completer dan 'Leer jij je vader kinderen maken' tout court. Bert Schierbeek weet dat ook en hij laat iemand op het toneel zeggen: 'Mens, gedenk het lijk dat u bewoont - dat zei mijn oom vroeger al'. Ook prima is de verbinding met een bekende naam: 'Een goede daad blijft nooit ongestraft, zoals Carmiggelt schreef' of 'Dat is sleutelen aan een zieke kip, zei Jan Kassies al'.

Ik kom er op door de voltreffer die laatst in deze krant viel te lezen van prof. Floris Maljers, ex-Unilever-president en onderhandelaar in het Fokker-drama. In een interview geconfronteerd met een DASA-uitspraak reageerde hij met: 'Gelul op aalbessen! Zo zou mijn grootvader het noemen.' De absurditeit, de krachtterm, het ouderwetse woord, de grootvader en dat in een serieus interview - dat is vette fikken om af te likken, zoals mijn tante vroeger zei.