Geweld Kroaten tegen Koschnick in Mostar; Vredesproces in Bosnië staat ernstig onder druk

SARAJEVO/MOSTAR, 8 FEBR. De woede van de Bosnische Serviërs over de arrestatie van twee hoge officieren en een ernstig incident rond de EU-administrator van Mostar hebben gisteren de spanning in Bosnië opgedreven. Waarnemers vrezen dat een verdere escalatie het vredesproces in gevaar brengt.

De Bosnische Serviërs boycotten elk overleg met de Bosnische regering en met internationale vertegenwoordigers voor zover dat op het grondgebied van de moslim-Kroatische federatie plaatsvindt tot de twee hoge officieren zijn vrijgelaten. Gisteren zegden ze ontmoetingen af met vredescoördinator Carl Bildt en de Britse kroonprins, Charles. Bij monde van diverse hoge Bosnische Serviërs, onder wie legerleider Ratko Mladic en zijn plaatsvervanger Milan Gvero, dreigden ze een eind te maken aan het vredesproces als de twee hoge officieren niet worden vrijgelaten.

De twee, generaal Djordje Djukic en kolonel Aleksa Krsmanovic, werden op 30 januari gearresteerd door regeringstroepen. De Bosnische regering houdt hen vast op de verdenking in de omgeving van Sarajevo betrokken te zijn geweest bij massamoord op burgers. Het VN-tribunaal voor de berechting van oorlogsmisdadigers in ex-Joegoslavië verzocht gisteren de Bosnische regering de twee “voorlopig” vast te houden, omdat het overweegt hen in staat van beschuldiging te stellen.

De opperbevelhebber van de NAVO-vredesmacht IFOR, admiraal Leighton Smith, die gisteren door de Bosnische Serviërs onder druk werd gezet om de twee vrij te krijgen, wees elke verantwoordelijkheid af en zei zich niet met de zaak te zullen bemoeien, omdat die in handen van het VN-tribunaal is. Dat leidde tot kritiek uit Belgrado. De Joegoslavische minister van defensie, Bulatovic, zei dat de afzijdigheid van IFOR “consequenties voor het vredesproces” zal hebben.

In Mostar, in Herzegovina, kwam het gisteren tot ernstige incidenten rond Hans Koschnick, de EU-administrator in deze nog steeds tussen Kroaten en moslims verdeelde stad. Uit woede over het nieuwe, door Koschnick opgestelde verdelingsplan van de stad sloten honderden Kroaten de auto van Koschnick in. Sommigen dansten op de motorkap en het dak, anderen sloegen op of schopten tegen de auto, die met Kroatische vlaggen werd bedekt. Anderhalf uur lang werden bedreigingen geuit tegen Koschnick. Er werden leuzen geroepen als “Hang hem op” en “Hij moet dood”. Er werden zeker twee schoten gelost, die overigens geen doel troffen. Koschnick werd uiteindelijk ontzet door de burgemeester van Kroatisch Mostar, Mijo Brajkovic.

Tegelijkertijd demonstreerden woedende Kroaten bij Hotel Ero, het hoofdkwartier van het EU-bestuur van Mostar. Ze drongen het gebouw binnen en richtten vernielingen aan. Ze verdwenen pas toen IFOR enkele pantserwagens naar het gebouw stuurde.

Het incident is door de internationale gemeenschap hoog opgenomen. De Duitse minister van buitenlandse zaken, Klaus Kinkel, protesteerde bij de Kroatische president Tudjman. Ook zijn Italiaanse ambtgenoot, Angelli, protesteerde, namens de EU. Het incident is des te ernstiger omdat de instandhouding van de moslim-Kroatische federatie essentieel is voor het vredesproces in heel Bosnië.

De woede van de Bosnische Kroaten was gewekt door Koschnicks nieuwe bestuursplan voor Mostar. Koschnick wil Mostar opdelen in drie moslim- en drie Kroatische gemeenten, plus een groot centraal district dat door beide gemeenschappen moet worden bestuurd. De Bosnische Kroaten wezen het plan gisteren direct af. Het centrale district, waarin veel gemeentelijke instanties, het station, het vliegveld en drie krachtstations liggen, wordt sinds de moslim-Kroatische oorlog van 1993-1994 voor het grootste deel gecontroleerd door de Kroaten. Maar de moslims zijn er getalsmatig in de meerderheid en de Kroaten zijn bang dat de moslims er uiteindelijk de dienst zullen uitmaken.

De burgemeester van Kroatisch Mostar zei gisteren dat hij alle contacten met de EU verbreekt. Hij kondigde later gisteren een nachtelijk uitgaansverbod af in zijn deel van de stad. (Reuter, AP, AFP)