'Arrogante' topman Sabena mikpunt vakbonden

BRUSSEL, 8 FEBR. Sabena, de nationale luchtvaartmaatschappij van België, zit opnieuw aan de grond. Waren het de afgelopen jaren de steeds terugkerende verliezen en het mislukte huwelijk met Air France, die de onderneming negatieve publiciteit opleverden, ditmaal bedreigt een diepgeworteld sociaal conflict het voortbestaan van Sabena. Door een massale staking kunnen vandaag voor de derde opeenvolgende dag geen Sabena-vluchten worden uitgevoerd.

Inzet van de stakingsactie zijn voorstellen van de Sabena-directie voor looninlevering en werktijdverlenging. Op die manier wil Sabena - 9.000 werknemers en sinds vorig jaar voor bijna 50 procent in handen van Swiss Air - haar kosten structureel omlaag brengen teneinde beter te kunnen concurreren. Sinds afgelopen november is Sabena steeds meer in de greep geraakt van arbeidsonrust.

Met de opeenvolgende stakingen van deze week spelen de vakbonden bij Sabena hoog spel, en lijken ze koste wat kost een uitweg uit het slepende conflict te willen forceren. Afgelopen maandag zegden zij namens het personeel het vertrouwen op in het huidige management. In feite hebben zij daarbij een persoon op het oog: de franstalige Antwerpenaar Pierre Godfroid, vijf jaar geleden benoemd tot directie-voorzitter van Sabena. De bonden eisen nog niet openlijk het ontslag van deze “arrogante” man met zijn “haast despotisch beleid”, maar vakbondsbestuurders geven wel toe dat het “een opsteker” zou zijn indien Godfroid zijn biezen zou pakken.

Maar of dat gebeurt, is nog maar helemaal de vraag. Godfroid, een man met een scherp profiel en een ascetisch voorkomen, is niet het type dat zich zomaar laat afbluffen. Toen hij in januari 1991 door de toenmalige minister van vervoer, Jean-Luc Dehaene werd benoemd bij Sabena, had hij al een loopbaan achter de rug bij het Franse postorderbedrijf La Redoute en bij de Amerikaanse voedingsmultinational Campbell Foods. Als 'crisis-manager' kreeg hij de opdracht het noodlijdende Sabena grondig te saneren en een kapitaalkrachtige partner te zoeken om de onderneming te kunnen laten overleven. In de jaren daarvoor was een vrijage met British Airways en KLM nog afgesprongen. Volgens sommige waarnemers op franstalige weerstand in Belgïe. Volgens bronnen bij Sabena zelf omdat KLM niet echt was geïnteresseerd en slechts uit louter defensieve overwegingen zijn “zuidelijke flanken wilde afdekken”.

Godfroid boekte al snel successen, met als hoogtepunt de feestelijke aankondiging in het voorjaar van 1992 dat Sabena samen zou gaan met Air France. Maar het sprookje liep niet goed af. “De lamme helpt de blinde”, zo schreven de commentatoren toen duidelijk werd dat de eigen financiële problemen Air France boven het hoofd groeiden en dat er weinig overbleef van de ambitie om tot “een veelbelovende samenwerking” met Sabena te komen. In oktober 1993 vloog topman Attali bij Air France de laan uit, en daarmee verloor Godfroid zijn belangrijkste steunpilaar in Parijs.

De Standaard schreeft vorig jaar mei dat het mislukken van de strategische alliantie met Air France “ten minste gedeeltelijk op rekening van Pierre Godfroid kan worden geschreven”. Want: “Zijn francofilie maakte van hem een vorig pleitbezorger van de Franse staatsmaatschappij, tegen alle waarschuwingen in. Het siert de man evenwel dat hij relatief gauw zijn vergissing inzag en er alles voor gedaan heeft een andere, betrouwbaarder, partner te vinden”.

Die nieuwe partner is sinds mei vorig jaar Swiss Air, waarmee Sabena opnieuw een veelbelovende doorstart aankondigde. De opzet van Godfroid om, na het afstoten van 3.000 banen sinds 1991, de kostenstructuur bij Sabena structureel te verbeteren en de produktiviteit verder om hoog te brengen, past in de afspraken die met Swiss Air zijn gemaakt. Maar daarvoor is wel de medewerking van de vakbonden nodig, en hoewel er vorige week bijna een akkoord was, staan de partijen nu verder uiteen dan ooit. Godfroid diende een aantal jaren geleden al eens zijn ontslag in om na een week plotseling weer aan de onderhandelingstafel te verschijnen. Deze keer lijkt zo'n truc niet de aangewezen weg.

Of Godfroid zijn missie bij Sabena mag voortzetten, hangt af van de raad van bestuur, en met name van grootaandeelhouder Swissair. Vorige week nog werd het volledige vertrouwen in Godfroid uitgesproken. Gisteren vloog Godfroid op een neer naar Zwitserland en gisteravond riep hij de directie bijeen. Maar na afloop daarvan, en ook vanochtend nog werden geen enkele mededelingen gedaan. Waarnemers stellen dat, indien Godfroid van het toneel verdwijnt, dat nog niet automatisch mag worden uitgelegd als een overwinning voor de vakbonden. Swiss Air is een particuliere onderneming en zal harde eisen blijven stellen aan het personeelsbeleid bij Sabena. De noodzaak van pijnlijke ingrepen om Sabena in de lucht te houden, verandert niet door een verandering van personen, zo wordt gesteld. Met andere woorden: de vakbonden bij Sabena zullen moeten slikken.

    • Wim Brummelman