Aandelen ASML 700 mln waard; Philips verkoopt groot belang in chipsdochter

VELDHOVEN, 8 FEBR. Philips verkoopt opnieuw een groot belang in ASM Lithography (ASML), fabrikant van apparatuur voor chipfabricage. Tegen de huidige beurskoers van het bedrijf (slot gisteren 76,30 gulden) kan de herplaatsing Philips 648 tot 725 miljoen gulden opleveren.

Vorig jaar maart bracht Philips het belang in de volle dochter terug door verkoop van 8 miljoen aandelen. Daarvoor ontving het concern, bij een introductiekoers van 28,54 gulden, bijna 230 miljoen gulden. Bij de beursgang gaf ASML 3 miljoen nieuwe aandelen uit. Philips verkocht, wegens de grote vraag, nog eens 1,65 miljoen aandelen, waardoor het belang in ASML ten slotte afnam tot 56,7 procent. Het leverde het concern een boekwinst van in totaal zo'n 200 miljoen gulden op.

De introductie van ASML op de Amsterdamse beurs en de Amerikaanse beeldschermbeurs Nasdaq was een van de meest succesvolle in de afgelopen jaren. Onder invloed van de grote vraag naar chips en een tekort aan produktiecapaciteit ervoor - met name wafer steppers zoals ASML die maakt - verdrievoudigde de koers in enkele maanden.

Door de verkoop van 8,5 miljoen ASML-aandelen brengt Philips zijn meerderheidsbelang in het bedrijf nu terug tot 29,6 procent. Is de vraag naar deze aandelen groter dan het aanbod, dan verkoopt Philips nog eens 1 miljoen stukken. ASML geeft tegelijkertijd 1,5 miljoen nieuwe aandelen uit. De emissie geschiedt tussen 5 maart en 5 mei. De uitgiftekoers moet nog worden vastgesteld. In reactie op de bekendmaking van ASML steeg de koers van het aandeel vanmorgen met 3,20 gulden tot 79,50 gulden.

Volgens een woordvoerder van Philips beschouwt dit concern ASML niet als kernactiviteit. De opbrengst uit de verkoop van het belang kan goed worden gebruikt in andere sectoren van het concern, zoals de fabricage van chips, waarin grote investeringen worden gedaan. Philips zegde ASML toe de komende vier jaar een belang in het bedrijf te behouden van minimaal 25 procent.

ASML heeft zijn omzet het afgelopen jaar met 72 procent zien stijgen tot 918 miljoen gulden. De netto winst schoot met ruim 300 procent omhoog, van 40 miljoen gulden naar 131 miljoen. Dat maakte bestuursvoorzitter Willem Maris vanmorgen bekend.

De sterke omzet- en winststijging van ASML zijn een rechtstreeks gevolg van de bloei op de chipmarkt. Wachttijden voor nieuwe wafer steppers, waarvan er momenteel op jaarbasis zo'n 1500 worden verkocht, bedragen inmiddels acht tot tien maanden.

Na de Japanse concurrenten Nikon (49 procent van de wereldmarkt) en Canon (27 procent) is ASML (18 procent) de belangrijkste fabrikant van deze geavanceerde machines die de microscopisch kleine chippatronen op siliciumplakken projecteren. Het Veldhovense bedrijf is inmiddels begonnen met vergroting van zijn produktiecapaciteit - nu 250 steppers per jaar - zodat het eind 1996 capaciteit zal hebben voor de jaarlijkse fabricage van 450 machines. Vorig jaar verkocht het bedrijf 232 eenheden.

De opbrengsten uit de emissie wil ASML, aldus bestuursvoorzitter Maris, onder meer benutten voor financiering van verdere groei. Ook heeft het bedrijf met lenzenleveranciers Carl Zeiss afspraken gemaakt over een lening ter grootte van 30 miljoen mark, waardoor deze Duitse onderneming zijn produktie voor ASML kan vergroten.

Gebrek aan deze hoogwaardige lenzen en eigen produktiecapaciteit - ASML ontwikkelt en assembleert; alle onderdelen komen van toeleveranciers - hebben er mede toe geleid dat het orderboek van de stepper-fabrikant eind 1995 een achterstand vertoonde van 173 apparaten. Een jaar eerder waren 118 bestelde apparaten nog niet uitgeleverd.

ASML gaat ervan uit dat zijn eigen groei en die in de chipindustrie het komende jaar aanhoudt. Voorspellingen over ontwikkeling van omzet en winst mocht voorzitter Maris, op grond van Amerikaanse beursregels, niet doen.

Het personeelsbestand van ASML nam vorig jaar toe van 808 tot 1123 medewerkers. Ook in 1996 verwacht Maris 300 nieuwe medewerkers aan te nemen.