Gmelich kende brief niet; Couzy verrast Defensie over opkomstplicht

DEN HAAG, 7 FEBR. Landmachtbevelhebber Couzy heeft de politieke top van het ministerie van Defensie voor de tweede keer in korte tijd verrast.

Eén week voordat staatssecretaris Gmelich Meijling (Defensie) bekendmaakte dat de opkomstplicht met onmiddellijke ingang was afgeschaft, schreef Couzy aan zijn commandanten dat de opkomstplicht nog het gehele jaar nodig bleef. Dat bleek gisteren bij een debat van de Tweede Kamer met de staatssecretaris over zijn plotselinge bekendmaking dat aan de opkomstplicht vier maanden eerder dan voorzien een eind was gekomen.

Couzy kwam vorige week ook in opspraak door zonder overleg met minister Voorhoeve, de politiek gevoelige promotie van overste Karremans, door te zetten.

Gmelich Meijling gaf op 29 januari aan dat hij tot zijn besluit was gekomen na positief advies van luitenant-generaal Couzy. Defensiewoordvoerder Hillen (CDA) beschikte tot verrassing van Kamer en bewindsman evenwel over een brief van Couzy die aan zijn commandanten schreef dat de landmacht tot het einde van dit jaar over dienstplichtigen moet kunnen beschikken. Couzy schrijft letterlijk: “Om te kunnen blijven functioneren in een periode waarin de landmacht met grote delen wordt ingezet en om de overgang naar een beroepsleger zorgvuldig en succesvol te kunnen laten verlopen, moet de landmacht tot en met eind 1996 over dienstplichtige militairen beschikken”. De brief was gedateerd op 22 januari, een week voordat het gesprek tussen Couzy en de staatssecretaris plaatsvond.

Zo verrast als de Tweede Kamer 29 januari was over het besluit van Gmelich Meijling om de opkomstplicht onmiddellijk af te schaffen, zo verbouwereerd was de staatssecretaris over de brief van Couzy. PvdA'er Zijlstra noemde de inhoud van de brief “ronduit genant” voor Gmelich Meijling. Hillen (CDA) kwalificeerde het stuk als “verbazingwekkend”.

Gmelich Meijling vermeed commentaar te geven op de brief van Couzy. Hij zou “onderzoeken wat zich in het hoofd van de bevelhebber van de landmacht heeft afgespeeld” in de dagen tussen de verzending van de brief op 22 januari en 26 januari, de dag dat Couzy volgens de staatssecretaris instemde met het afschaffen van de opkomstplicht.

De defensiespecialisten uit de Kamer spraken gisteren unaniem hun afkeuring uit over de manier waarop Gmelich Meijling plotseling de vervroegde afschaffing van de opkomstplicht aankondigde. Drie maanden eerder, bij de begrotingsbehandeling van Defensie in november, sloot de staatssecretaris vervroegde afschaffing van de opkomstplicht uit. De bewindsman bood zijn verontschuldigingen aan voor de wijze waarop hij de Tweede Kamer op 29 januari heeft overvallen.

Om de 8.000 dienstplichtigen die nu in het leger zitten tegemoet te komen, zegde de staatssecretaris toe hun wedde te verhogen met het bedrag dat hij uitspaart wegens het vervroegd afschaffen van de opkomstplicht. Gemiddeld zou dat neerkomen op een maandelijkse verhoging van ruim 700 gulden.