'Defensie leert te weinig van fouten bij vredesmissies'

DEN HAAG, 7 FEBR. Het ministerie van Defensie trekt nauwelijks lering uit fouten die de krijgsmacht maakt bij de uitvoering van vredesoperaties. Dat schrijft de Algemene Rekenkamer vandaag in haar rapport 'Leren van vredesoperaties'. Als er wat wordt geleerd van vredesmissies, dan wisselen de Defensiestaf en de krijgsmachtdelen die informatie onvoldoende uit.

Commandanten blijken bij de voorbereiding van verschillende opeenvolgende vredesoperaties niet tijdig te kunnen beschikken over tolken en over landkaarten van het gebied waar de missie naartoe gaat. Verkenningsteams die vooraf worden uitgestuurd om de missies voor te bereiden gebruiken geen checklists om informatie die ze verzamelen systematisch te ordenen, zo bleek bij drie recente operaties, waaronder die in het voormalige Joegoslavië. Bij die missie nam het 11de bataljon van de Luchtmobiele Brigade te veel materieel mee, dat door het 12de bataljon weer moest worden teruggestuurd.

De Rekenkamer concludeert dat niet iedere vredesoperatie wordt geëvalueerd. Als dat wel gebeurt, mist de evaluatie zijn doel omdat deze niet systematisch is opgezet waardoor niemand er wat aan heeft. Bij vergelijking van de analyses is het de Rekenkamer opgevallen dat telkens dezelfde fouten worden gemaakt: in nieuwe evaluaties worden 'te leren lessen' gemeld, die in voorgaande analyses ook al waren gemeld.

Vooral bij de Defensiestaf, het hoogste militaire orgaan dat de minister adviseert, is weinig geregeld om het leerproces te organiseren. Dit adviescollege zou wat de Rekenkamer betreft de “centrale aansturing” op zich moeten nemen om tot “eenduidige en vergelijkbare evaluaties” te komen.

Minister Voorhoeve heeft te kennen gegeven dat hij de conclusies van de Rekenkamer ter harte heeft genomen. De crisisbeheersingsoperaties, de vredesmissies en humanitaire acties staan sinds kort onder de eenhoofdige leiding van de Chef Defensiestaf. Deze richt een bureau 'Evaluaties' op.

Tot nu toe beschikt Defensie over een klein bureau 'lessons learned' voor de landmacht. Deze afdeling bestaat uit acht man. Zij buigen zich uitsluitend over wat op technisch gebied van problemen gedurende vredesmissies kan worden geleerd. Het gaat vooralsnog om kleine problemen: als een draadloos telefoontoestel van een bepaald merk niet blijkt te functioneren, adviseert 'lessons learned' voor de volgende vredesoperatie een andere aan te schaffen. Het ministerie zal naar verwachting dit jaar een tweede sectie 'lessons learned' oprichten voor het hoogste militaire commando. Doel van deze nieuwe afdeling is te komen tot een procedure voor het toepassen van 'geleerde lessen' en het bewaken van die toepassing, aldus het rapport. De Rekenkamer wijst er ook op dat de Nederlandse administratie van inklaring van militair materieel niet goed aansluit op het systeem van de VN.