Koppeling mark en franc kan EMU redden

DAVOS, 6 FEBR. De wisselkoersen van de D-mark en de Franse franc moeten op korte termijn aan elkaar worden gekoppeld. Dat is de enige manier om de snel toenemende onzekerheid over de Economische en Monetaire Unie (EMU) weg te nemen. Het tijdpad van het verdrag van Maastricht, met zijn strikte toelatingseisen en data voor de invoering van een gemeenschappelijke munt, kan dan worden losgelaten.

Dit bepleit Ulrich Cartellieri, lid van de raad van bestuur van de Deutsche Bank en één van de invloedrijkste bankiers in Duitsland, in een gesprek met deze krant. Uit contacten met bondskanselier Kohl en met president Chirac weet hij dat de politieke belangstelling voor zo'n oplossing groeit. “Uiteindelijk heeft de politiek het laatste woord over de vaststelling van de wisselkoersen”, zegt Cartellieri. De Bundesbank, de Duitse centrale bank, zal het ongetwijfeld niet leuk vinden. “Maar Europa wordt niet door de Bundesbank geregeerd”, voegt hij er aan toe.

Op het jaarlijkse World economic forum, het symposium van managers en politieke leiders in het afgeschermde wintersportdorp Davos, was de slotfase van de EMU, de beoogde invoering van een gemeenschappelijke Europese munt in 1999, dit weekeinde onderwerp van scepsis, hoop en bespiegelingen. Duidelijk is dat de economische stilstand in Europa, de werkloosheid en de bezuinigingseisen die zijn vastgelegd in het verdrag van Maastricht politici hopeloos in de tang hebben genomen. Doorgaan betekent versneld bezuinigen en uitstel leidt tot politiek gezichtsverlies. Ondertussen neemt de geloofwaardigheid van het project van de gemeenschappelijke munt af.

Alleen een list kan de EMU nog redden en financiers die voorstanders zijn van een gemeenschappelijke munt, zoeken naarstig naar oplossingen. “Duitsland en Frankrijk moeten op korte termijn in een bilaterale verklaring vastleggen dat ze hun koersen onherroepelijk aan elkaar koppelen”, zegt Cartellieri. Hij vergelijkt zo'n verklaring, waarvoor geen wijziging in het verdrag van Maastricht nodig is, met de Nederlands-Duitse verklaring van augustus 1993 over de koppeling van de gulden en de D-mark.

George Soros, de fondsmanager die in september 1992 wereldfaam kreeg als 'de speculant die het Britse pond uit het Europese Monetaire Stelsel' dwong (en daarbij een miljard dollar winst maakte), pleit voor uitstel van de EMU. Onder de huidige economische omstandigheden zou vasthouden aan terugdringing van de begrotingstekorten om te voldoen aan de eisen van Maastricht, tot gevolg kunnen hebben dat de Europese Unie uit elkaar spat. Bezuinigen tegen de richting van de conjunctuur is economisch gezien onverstandig en politiek beschouwd zelfmoord. In Frankrijk zou het kunnen leiden tot een revolutie, vreest Soros. Daarom is het beter om met de invoering van de gemeenschappelijke munt te wachten tot het economische tij gunstiger is.

“Eigenlijk is het heel eenvoudig”, zegt Soros. “Het officiële standpunt is dat je eerst aan alle toelatingscriteria moet voldoen en dat de EMU daarna zal leiden tot meer economische groei. Ik ben van mening dat er economische groei moet zijn die het pad effent voor de invoering van de monetaire unie.”

Volgens Cartellieri van de Deutsche Bank zijn Duitsland en Frankrijk economisch gezien klaar voor een monetaire unie. “Het is toch belachelijk om te moeten discussiëren dat je wél voldoet met een overheidstekort van 2,9 procent en niet met een tekort van 3,1 procent”, zegt hij. Koppeling van de D-mark en de franc betekent dat de Bundesbank en de Banque de France bereid zijn elkaars munten onbeperkt te ondersteunen en dat ze een gezamenlijk monetair beleid voeren. Dat kan omdat de Franse franc niet in een noodsituatie verkeert zoals in 1992 de Italiaanse lire of het Britse pond. Maar toen Frankrijk iets dergelijks voorstelde tijdens de speculatiecrisis van augustus 1993 reageerde de Bundesbank absoluut afwijzend. Men was in Frankfurt niet bereid de controle over het Duitse monetaire beleid uit handen te geven.

“De Bundesbank beweert altijd dat men het verdrag van Maastricht wil. Dit is het moment om te laten zien dat ze het menen. Als ze 'Maastricht' niet willen, moeten ze het nú zeggen”, aldus de Duitse topbankier.

    • Roel Janssen