Jeltsins commissie voor mensenrechten dreigt helemaal leeg te lopen

MOSKOU, 6 FEBR. Vier leden van president Jeltsins commissie voor de mensenrechten hebben in navolging van commissievoorzitter Sergej Kovaljov hun ontslag ingediend. In het misschien wel laatste rapport van de huidige commissie - er zijn nog slechts drie leden over - wordt de 'toenemende militarisering' van de samenleving gekritiseerd.

“Het terugdraaien van democratische verworvenheden wordt zichtbaar”, zei een vice-voorzitter van de commissie, Sergej Sirotkin, gisteren bij de presentatie van het rapport.

Het ontslag en het kritische rapport komen kort nadat Rusland is toegelaten tot de Raad van Europa, de Europese organisatie die naleving van de rechten van de mens hoog in het vaandel heeft staan. Sergej Kovaljov, de vorige maand afgetreden voorzitter van de commissie, had de Raad tevergeefs opgeroepen strenge voorwaarden aan een Russisch lidmaatschap te stellen.

“Onder het voorwendsel van de misdaadbestrijding hebben ministeries en veiligheidsdiensten steeds meer bevoegdheden gekregen en dat heeft geleid tot schending van de grondwettelijke rechten van de burgers”, zo schrijft de commissie. De rapporteurs hekelen het volgens hen toenemende gebruik om “interne disputen met geweld op te lossen”, waarbij zij als belangrijkste voorbeeld de oorlog in Tsjetsjenië noemen.

De commissieleden toonden zich ook bezorgd over “het gebrek aan doorzichtigheid van staatsinstellingen, hun toenemende geslotenheid, en de beperkte toegang tot archiefmateriaal, allemaal onder het voorwendsel dat de staatsveiligheid moet worden beschermd”.

Met hun ontslag volgen de vier commissieleden het voorbeeld van leidende liberalen als oud-premier Jegor Gajdar, die zich vorige maand al van Jeltsin hebben gedistantieerd. Gajdar heeft Jeltsin opgeroepen zich niet kandidaat te stellen voor een tweede termijn. Volgens hen heeft de president zich omringd met generaals en politici uit de Sovjet-tijd.

Niet alle liberale politici richten hun kritiek juist op Jeltsin. Anatoli Tsjoebais, de vice-premier voor economische hervormingen die vorige maand op last van de president is vertrokken, waarschuwde gisteren in Davos voor 'bloedvergieten' als de communist Gennadi Zjoeganov op 16 juni de presidentsverkiezingen wint. Zjoeganovs optreden in Davos, waar hij zich aan de wereld presenteert als gematigd en redelijk, noemde Tsjoebais “een klassieke communistische leugen”.

De afgetreden vice-premier verwacht dat onder de communisten de vrijheid van meningsuiting zal worden onderdrukt, politieke tegenstanders in de gevangenis zullen worden gestopt en particulier eigendom zal worden gerenationaliseerd. “Mijn mening is dat dit soort beleid onvermijdelijk zal leiden tot veel bloedvergieten in Rusland.”

    • Hans Nijenhuis