Chinese leger bereidt oefening in Straat van Taiwan voor

PEKING, 6 FEBR. China heeft 400.000 manschappen van het Volksbevrijdingsleger naar de Chinese oostkust gedirigeerd ter voorbereiding van een grootscheepse militaire oefening in de Straat van Taiwan. Dit heeft de Sing Tao Daily, een krant uit Hongkong, gisteren gemeld.

Volgens de Sing Tao Daily, die zegt te putten uit een goed geïnformeerde bron in het Chinese partijcentrum, zullen de oefeningen ruim een maand in beslag nemen en nog deze week beginnen. Hoewel een militaire actie nog niet door Peking is bevestigd, wordt met nog vijf weken te gaan tot Taiwans eerste vrije presidentsverkiezingen, niet getwijfeld aan de ernst van het bericht.

China heeft herhaaldelijk gedreigd, voor het laatst vorige maand in een toespraak van premier Li Peng, met militair ingrijpen wanneer Taiwanese kiezers stemmen voor een president die voor onafhankelijkheid is. China beschouwt Taiwan als een afvallige provincie en streeft sinds de afscheiding van Taiwan - na de communistische machtsovername in 1949 - naar hereniging van het eiland met het moederland.

Volgens Lee Teng-hui, de zittende Taiwanese president en grote kanshebber op de overwinning bij de verkiezingen van 23 maart, bestaat geen reden tot zorgen en blijkt uit de oefeningen alleen dat “de Chinezen als de dood zijn voor onze historische verkiezingen.” Ook Kung Fan-ting, de Taiwanese militaire woordvoerder, heeft gemaand tot kalmte. “Militaire oefeningen zijn niet ongebruikelijk en zijn voor militairen wat een exanen is voor scholieren.”

Peking heeft in het afgelopen jaar zijn wens tot hereniging met Taiwan in verschillende vormen van retoriek herhaald. Daarbij heeft het dreigementen en concrete actie niet geschuwd en zijn de verhoudingen tussen het vasteland en Taiwan tot een dieptepunt gedaald.

Aanjager voor die bekoelde betrekkingen vormde het inofficiële bezoek van Lee Teng-hui begin 1995 aan de Verenigde Staten, waar hij een reünie van zijn jaarclub bezocht aan de universiteit waar hij heeft gestudeerd. De Chinese autoriteiten beschouwden het bezoek evenwel als een regelrechte inbreuk op het één-China beleid van de Verenigde Staten.

Enkele weken later voerde het Chinese Volksbevrijdingsleger op minder dan zestig kilometer voor de Taiwanese kust een aantal raketoefeningen uit. En voorafgaand aan de Taiwanese parlementsverkiezingen vorig jaar december had een grote militaire oefening plaats langs de kust van Fujian, in de Straat van Taiwan. Volgens de Chinese autoriteiten waren beide oefeningen echter 'gewone' trainingen. Maar alom wordt geloofd dat de militaire acties een regelrechte dreigement zijn geweest in een pogingen het Taiwanese kiezersgedrag te beïnvloeden.

Vorige week ontkende de Chinese autoriteiten het bericht dat China een plan heeft klaarliggen voor een raketaanval op Taiwan wanneer Lee Teng-hui de verkiezingen wint. De Amerikaanse krant The New York Times citeerde de voormalige onderminister van defensie, Chas. W. Freeman Jr., die tijdens een recent bezoek aan China van hoge militaire functionarissen te horen zou hebben gekregen dat China zich heeft voorbereid op een raketaanval van dertig dagen.

Militaire waarnemers uit het buitenland geloven dat, mocht het bericht kloppen, China tot een dergelijke aanval niet in staat is. Volgens Tai Ming-cheung, een expert op het gebied van het Volksbevrijdingsleger, beschikt China weliswaar over voldoende materieel, maar is het er organisatorisch niet aan toe. De Hongkong-Chinees omschrijft de Chinese dreigementen als psychologische oorlogsvoering. “Het Volksbevrijdingsleger heeft een traditie in bluffen. Men zegt met veel kabaal dat geweld zal worden gebruikt, maar uiteindelijk gebeurt er niets”, aldus Tai in gesprek met het perbureau Reuter.

Sommige waarnemers geloven dat de militaire oefeningen en harde taal eerder het gevolg zijn van een interne partijstrijd die op dit moment, met de dood van Deng Xiaoping in het vooruitzicht, gaande is. President Jiang Zemin heeft de afgelopen maanden zijn uiterste best gedaan zijn positie daar waar mogelijk te versterken. Daarbij heeft vooral het invloedrijke leger veel aandacht gekregen.

Jiang, die een tamelijk zwakke positie heeft binnen het leger, heeft zich na zijn 'acht-punten voorstel' van vorig jaar januari, een plan voor een vreedzame hereniging met Taiwan, ontpopt tot een aanzienlijk minder vredelievende president. Jiang zou met name door conservatieve generaals zijn gekritiseerd op zijn 'zwakke' Taiwan-beleid. Dat heeft waarschijnlijk mede bijgedragen tot de 'anti-Taiwan retoriek' van de afgelopen maanden.

In Taiwan zijn kiezers en kandidaten echter niet zichtbaar van de dreigementen onder de indruk. De parlementsverkiezingen die in december plaatshadden zijn een goed voorbeeld daarvan. De bevolking vertoonde geen spoor van paranoia na de militaire oefeningen in de Straat van Taiwan. Integendeel, de pro-onfhankelijkheids partij DPP, won zelfs enkele zetels extra. Taiwanese kiezers bleken zich te verdiepen in de binnenlandse problematiek, zoals corruptie, en waren veel minder geïnteresseerd in de herenigingskwestie.

Bovendien, zo concludeerden vele Taiwanezen na afloop van de verkiezingen, is onafhankelijkheid nauwelijks een onderwerp van discussie in Taiwan, en heeft de Chinese regering geen reden zich zo op te winden. Dat bleek onder andere uit de enorme winst die een gematigde partij, de Nieuwe Partij, behaalde. De Nieuwe Partij pleitte in haar verkiezingsprogramma voor een meer verzoenende politiek ten opzichte van het Chinese vasteland. En vele kiezers, die voorheen hadden gestemd op de leidende Kwomintang, kozen uit onvrede met het naar hun mening 'gevaarlijke' buitenlandbeleid van de regering, voor een veilig en gematigd beleid.

    • Floris-Jan van Luyn