'Eerst situatie Kosovo verbeteren'; VS willen Belgrado nog niet erkennen

BELGRADO/SARAJEVO, 5 FEBR. Joegoslavië [Servië en Montenegro] wordt door de Amerikaanse regering pas erkend als het eerst de situatie van de rechten van de mens in Kosovo verbetert en meewerkt aan de uitlevering van vermoedelijke oorlogsmisdadigers. De Bosnische regering heeft zaterdag boos gereageerd op het besluit de overdracht van het gezag in de Servische wijken van Sarajevo met 45 dagen uit te stellen.

De speciale gezant van de Verenigde Naties voor de rechten van de mens in ex-Joegoslavië, de Finse Elizabeth Rehn, heeft tijdens een bezoek aan Srebrenica gisteren gezegd dat geen van de zeven- tot achtduizend vermiste moslims uit de voormalige enclave nog in leven is. De Bosnische Serviërs vertelden Rehn dat ze zijn gesneuveld in gevechten tegen de Bosnische Serviërs of in onderlinge gevechten. Rehn zei het “naief” te vinden geloof te hechten aan die lezing. Wel leek ze er gisteren van overtuigd dat de Bosnische Serviërs geen moslim-mannen uit Srebrenica meer vasthouden.

Een Amerikaanse soldaat kwam zaterdag in het noorden van Bosnië om het leven bij het oprapen van een stuk onontplofte munitie. Hij was het eerste slachtoffer aan de kant van de Amerikanen sinds ze naar Bosnië kwamen.

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, bracht gisteren tijdens een rondreis door ex-Joegoslavië de Servische president Slobodan Milosevic in Belgrado op de hoogte van de nieuwe Amerikaanse voorwaarden voor de erkenning van Joegoslavië. Die voorwaarden lijken een doorkruising van het beleid van de Europese Unie. Veel EU-landen maken zich op om Joegoslavië op korte termijn te erkennen en wachten nog slechts op de Joegoslavische erkenning van Macedonië.

Een woordvoerder van minister Christopher zei gisteren in Belgrado dat de VS zich zullen verzetten tegen internationale hulp aan Joegoslavië en een volledige beëindiging van de internationale sancties tegen dat land als het niet ingaat op de Amerikaanse voorwaarden.

Over de reactie van Milosevic op de Amerikaanse eisen is niets bekend. Joegoslavië heeft zich tot dusverre fel verzet tegen enige concessie in Kosovo en tegen elke bemoeienis van de internationale gemeenschap met het probleem van de onderdrukte Albanezen in dat deel van Joegoslavië. Wel werd gisteren duidelijk dat Milosevic tijdens het gesprek met Christopher heeft ingestemd met de opening van een Amerikaans informatiebureau in Pristina, de hoofdstad van Kosovo, en met de opening van een kantoor van het Haagse VN-tribunaal voor oorlogsmisdaden in Belgrado. Ook liet Milosevic weten volledig mee te werken aan de uitvoering van het vredesakkoord van Dayton.

De Bosnische regering heeft zaterdag zeer geprikkeld gereageerd op de beslissing om de overdracht van het gezag over de Servische wijken van Sarajevo met 45 dagen uit te stellen. Het gezag over de wijken had zaterdag om middernacht aan de centrale regering moeten worden overgedragen.

Tot het uitstel werd besloten omdat de internationale politiemacht, die in de wijken moet patrouilleren, nog niet klaar is. Pas honderd van de vier- tot vijfhonderd 'internationale' politiemannen zijn ter plaatse. Van de in totaal 1.600 leden van de Internationale Police Task Force (IPTF) in Bosnië zijn er pas driehonderd gearriveerd. Een VN-woordvoerder verweerde zich gisteren tegen de kritiek op de vertraging met het argument dat “VN-leden meer beloven dan ze waarmaken”.

Pagina 5: Uitstel van overdracht gezag in deel van Sarajevo

Om paniek onder de inwoners van de Servische wijken te voorkomen en geen machtsvacuüm te laten ontstaan, is tot het uitstel van de overdracht van het gezag besloten. Een poging van Christopher en zijn onderminister Holbrooke om de Bosnische regering met het besluit te laten instemmen, mislukte zaterdag.

Op grond van het akkoord van Dayton moesten zaterdag om middernacht de Bosnische partijen alle gebieden hebben ontruimd die zijn toegewezen aan een andere partij. Dit is overal gebeurd, ook in de Servische wijken van Sarajevo, waar de troepen van het Bosnisch-Servische leger zijn verdwenen. De orde wordt nu gehandhaafd door Bosnisch-Servische politiemannen.

President Izetbegovic van Bosnië diende zaterdag een fel protest in tegen het uitstel van de overdracht van het gezag, een “ernstige schending van het akkoord van Dayton”. Gisteren leek de Bosnische regering zich echter goeddeels bij de beslissing te hebben neergelegd. Ze eiste wel dat de Bosnisch-Servische politiemannen in de Servische wijken ongewapend zijn.

Minister Christopher bezocht zaterdag Sarajevo en Tuzla, waar de Amerikaanse soldaten van de vredesmacht zijn gelegerd, en reisde zondag door naar Belgrado. Zijn bezoek aan Bosnië werd overschaduwd door de dood, zaterdag, van een Amerikaanse soldaat bij Gradacac in Noord-Bosnië. Zaterdag heette het dat de Amerikaan bij de ontploffing van een mijn was gedood, maar gisteren werd duidelijk dat dit niet het geval was. Er was sprake geweest van een explosie, maar om wat voor explosie het ging wordt nog onderzocht. Het slachtoffer was de eerste dode aan Amerikaanse kant sinds de komst van het Amerikaanse contingent van de internationale vredesmacht IFOR naar Bosnië.

In een eerste reactie zei president Clinton zaterdag dat de dood van de Amerikaan zijn mening over de Amerikaanse inzet in Bosnië niet verandert. In een latere reactie liet hij weten “diep bedroefd” te zijn en zei hij dat het slachtoffer voor de zaak van de vrede was gevallen. “Ik heb het Amerikaanse volk gezegd dat Bosnië vol mijnen ligt”, aldus Clinton.

In Sarajevo werden twee Britse IFOR-soldaten licht gewond door sluipschuttervuur. Een Belgische IFOR-soldaat stierf zondag, aan een hartaanval of een longkwaal. (Reuter, AP, AFP)