Vrienden

BASSAM ABU SHARIF & UZI MAHNAIMI: Gelouterd door het Vuur

270 blz., Elmar 1995, vert. Marja Hilsum (Tried by Fire, 1995) ƒ 39,50

Na de toenadering tussen Israel en de PLO kwamen er de nodige boeken van en over vredestichters. Shimon Peres schreef een boek, de tv-journaliste Jane Corbin leverde in een vloek en een zucht de inside story (de 'Oslo-connectie'), en de Palestijnen Abu Mazen en Hanan Ashrawi kwamen met hun kant van het verhaal.

Misschien was het wel onvermijdelijk dat ook niet-hoofdpersonen een deel zouden opeisen van de eer. Eén zo'n publikatie is Tried by Fire van de Palestijn Bassam Abu Sharif en de Israeli Uzi Mahnaimi, waarvan de vertaling, Gelouterd door het Vuur, met enige tamtam werd gelanceerd.

Bassam Abu Sharif is een bekeerde 'hardliner'. Hij behoorde tot het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina van George Habash en had een aandeel in de vliegtuigkapingen waar deze groep berucht door werd. Hij raakte ernstig gewond door een Israelisch bompakket. Later 'liep hij over' naar het vredeskamp en fungeerde hij een tijd als een van de spreekbuizen van Arafat. Uzi Mahnaimi werkte voor de Israelische militaire inlichtingendienst en is journalist van de populaire rechtse krant Yedioth Ahronoth. De twee mannen ontmoetten elkaar voor het eerst in 1988. In Gelouterd door het Vuur vertellen zij om beurten over hun verleden en leveren zij commentaar op de Palestijns-Israelische toenadering.

Dat levert onderhoudend leesvoer op, maar jammer, om niet te zeggen onverteerbaar, is dat beiden doen alsof zij in het toenaderingsproces een belangrijke rol hebben gespeeld. Mahnaimi voert zichzelf ten tonele als de eerste Israelische journalist die - in 1991 - Arafat interviewde. Ten onrechte, want zijn landgenoot Uri Avneri had negen jaar eerder al een vraaggesprek met de PLO-leider in het toen door Israel belegerde Beiroet. Mahnaimi's aanspraak dat zijn berichtgeving over de PLO baanbrekend was, is eveneens twijfelachtig.

Wat Mahnaimi beweert is echter nog niets vergeleken met de opschepperij van Abu Sharif. Die zegt dat hij de man was die Arafats vredespolitiek heeft geformuleerd en de blauwdruk heeft vervaardigd voor 'Oslo'. Daarvoor is maar één woord: kletskoek. De ommezwaai van Abu Sharif naar het vredeskamp kwam medio jaren tachtig, veel te laat voor een rol in de Palestijns-Israelische dialoog die aan Oslo voorafging. Hij heeft nooit tot de kring van Fatah-functionarissen behoord die de dialoog voor hun rekening namen. Hij was alleen één van Arafats woordvoerders en niet eens erg lang, want ruim voor het begin van de vredesbesprekingen van Madrid en Oslo was hij alweer aan de kant gezet. Gelouterd door het vuur is daarom, kort gezegd, een verhaal over hoe twee tegenstanders vrienden werden, dat is overgoten met gejok en overtrokken pretenties.

    • Maarten Jan Hijmans