Verenigde Staten zien werkloosheid stijgen

NEW YORK, 3 FEBR. De Amerikaanse economie had gisteren een schok te verwerken. De werkloosheid steeg in januari tot 5,8 procent van de beroepsbevolking. Er gingen 201.000 banen verloren.

De cijfers kwamen aan het eind van een onrustige week waarin Wall Street nieuwe records vestigde en de Federal Reserve Bank, het stelsel van centrale banken, de rentes verlaagde. Anderzijds sprongen goudprijzen omhoog tot de hoogste niveaus in vijf jaar. Goud wordt gezien als een toevluchtsoord in tijden van inflatierisico's. Ook de index voor bulkgoederen steeg tot nieuwe hoogten.

“Natuurlijk is een kans dat we op een recessie afstevenen maar het is nog veel te vroeg om de noodklok te luiden”, zegt Bob Mellman, econoom bij zakenbank J.P. Morgan. Ondanks de zorgwekkende indicaties ziet Mellman geen groeiende inflatie. Een of twee alarmerende cijfers zijn volgens Mellman nog geen reden om de trend te herzien. Het inflatiegemiddelde van consumentenprijzenindex over de afgelopen twaalf maanden schommelt nog steeds omstreeks de drie procent, een aanvaardbaar percentage.

Ook de stijgende goudprijs heeft volgens J.P. Morgan niets te maken met inflatierisico's. Volgens de bank is er minder goud op de markt bij een constante vraag. In de afgelopen jaren hebben onder meer China en Rusland grote partijen goud weggedaan en zij zijn daar inmiddels mee gestopt. Ook hebben een aantal speculanten zich ongeveer een jaar geleden willen indekken tegen een naderende recessie door het kopen van goudfutures. Die recessie is niet gekomen maar de future lopen nu af en verhogen de vraag.

Het enige wat lichte zorg teweeg brengt is de stijging van het gemiddelde uurloon in de industrie, een onderdeel van het werkgelegenheidsrapport dat het bureau voor arbeidsstatistieken gisteren bekendmaakte. De stijging met 6 dollarcent tot 11,68 was verrassend hoog. Van de week zijn echter ook de indexcijfers voor consumenten- en producenteninflatie uitgekomen en deze waren niet verontrustend.

Wel schokkend waren de werkloosheidscijfers van gisteren. “Wij stonden perplex”, zegt Mellman. “Natuurlijk hadden wij bij onze prognoses rekening gehouden met het winterweer in januari en de tijdelijke sluiting van de overheid maar dit sloeg alles.” Economen verwachtten een bescheiden groei van de werkgelegenheid met 75.000 tot 100.000 banen. In plaats daarvan daalde het aantal arbeidsplaatsen met 201.000, de grootste daling sinds april 1991. De werkloosheid steeg van 5,6 naar 5,8 procent van de beroepsbevolking. In de VS zijn nu 7,7 miljoen werkzoekenden. Over een periode van drie maanden uitgesmeerd is de werkgelegenheid nog aan het groeien maar na het januaridal is de vraag wat deze maand zal brengen.

Vanuit Wall Street gezien ziet de economie er nog steeds goed uit. In uiteenlopende sectoren hebben Amerikaanse bedrijven goede resultaten over het vierde kwartaal bekendgemaakt. Het Dow-Jonesgemiddelde van de New York Stock Exchange steeg in de afgelopen week met bijna vier procent en brak enkele records. “Niet alleen de winstcijfers zien er goed uit, Wall Street vertrouwt erop dat de Fed elke keer als de economie iets minder hard dreigt te gaan groeien de rente verlaagt”, aldus econoom Mellman. “Daarbij is er de overtuiging dat de inflatie onder controle is.”

De Fed verlaagde het disconto deze week met een kwartprocent tot 5,0 procent. De geldmarktrente, de rente waartegen banken van elkaar lenen, daalde eveneens met 25 basispunten tot 5,25 procent. Zoals het er nu uitziet verwacht Mellman dat de Fed in maart opnieuw de rente zal verlagen maar het is nog te vroeg om te zeggen met hoeveel.

Het laatste kwartaal van 1995 heeft een matige economische groei laten zien maar de eerste tekenen in januari wijzen op een opleving. De consumentenverkopen trokken vorige maand aan en met name de autosector raakt door zijn voorraden heen. Mellman: “Februari wordt een maand die ons veel moet gaan vertellen over welke kant we opgaan.”