In seksparadijs van West-Afrika draait het uitsluitend om geld

De kleine Westafrikaanse staat Gambia is berucht om zijn sekstoerisme. Elk jaar vliegen duizenden toeristen, vooral vrouwen, uit Europa er naar toe om hun vleselijke lusten te bevredigen. De gevolgen van het uitje naar Gambia zijn echter soms ernstig.

YUNDUM/KOLOLI, 3 FEBR. “Hello nice lady, do you want a friend?” Een zwarte jongen van amper zestien richt zich tot een corpulente Belgische dame, die zojuist is gearriveerd op het Gambiaanse vliegveld Yundum. De vrouw lijkt nog niet helemaal bekomen van de aankomst: de plotselinge tropische hitte op de luchthaven waar het vliegtuig vol toeristen, zoals alle vluchten uit Europa, net is verwelkomd door een traditionele Fula-dansgroep met kumpoo (een man verkleed als strobaaltje). “Let me be your friend”, dringt de jongen aan. Hij is gekleed in T-shirt, korte broek en hoge gympen zonder veters. Als hij merkt dat de Belgische meer interesse stelt in haar zojuist achter dranghekken gedeponeerde bagage dan in hem, wendt hij zich tot een andere net gearriveerde reizigster.

De jongen op het vliegveld is slechts een voorbode van de vele mannen die een juist in Gambia gearriveerde toerist aanklampen. Voor het hotel wacht Abdoulie (“call me Happy”), op het strand staat Omar ('Charlie'). 'Bumsters' of 'bumsas' worden ze genoemd: jonge, werkloze Gambianen die geld proberen te verdienen aan Europese vakantiegangers. Ze bieden rondleidingen aan naar de heilige krokodillenkuil in Bakau of naar het vogelrijke Abuko-reservaat, en ze verkopen alles: ansichtkaarten, armbanden, Afrikaanse gin, ganja (drugs) en seks. “Schud hun zelfs niet de hand”, waarschuwt de Lonely-Planet reisgids voor West-Afrika, “tenzij u geïnteresseerd bent.”

En geïnteresseerd in bumsters blijken vele toeristen die naar het Westafrikaanse ministaatje komen. In het Holiday Beach Hotel in de kustplaats Kololi heeft Wendy, een Britse dame van begin vijftig, het binnen een dag aangelegd met een jongen van de receptie. De veertigjarige Emma, die met haar dochtertje Sarah voor de vierde keer in dit hotel verblijft, heeft sinds een vorig bezoek een vaste vriend, met wie ze 's avonds naast het zwembad op gedempte toon zit te praten. Ze overweegt zich voorgoed in Gambia te vestigen. Een jonger Brits meisje, het haar in Bo Derek-vlechtjes, verschijnt 's ochtends in nachthemd aan het ontbijt en vertrekt gehaast met een bord vol gesmeerde boterhammen en fruit.

Toerisme is, naast de export van pinda's, één van de belangrijkste bronnen van inkomsten van één van de kleinste landen van Afrika. Het ongeveer 1 miljoen inwoners tellende Gambia, dat adverteert met de slogan The smiling coast of West Africa, trok in het seizoen 1992-1993 zo'n 64.000 toeristen. Vooral Britten gingen naar de voormalige Britse kolonie, die in 1965 zelfstandigheid verwierf. Maar het aantal vakantiegangers daalde drastisch na een staatsgreep op 22 juli 1994, toen vliegtuigen uit Europa letterlijk rechtsomkeert maakten. De laatste tijd neemt het aantal toeristen weer toe, nu ook uit België en Nederland. De president van Gambia, kapitein Yaya Jammeh, voorspelde in zijn nieuwjaarsrede dat dit seizoen het peil van drie jaar geleden wellicht weer gehaald wordt.

Toeristen zijn welkom, maar de 31-jarige Jammeh, een gelovig moslim, verfoeit het sekstoerisme. Direct na zijn coup van midden 1994 kondigde Jammeh aan dat hij decadente verschijnselen zou aanpakken. “Elke handel die op seks berust, is immoreel. Daarom kunnen wij niet tolereren dat toeristen alleen voor seks hier naar toe komen”, verklaarde hij. Een andere vorm van decadentie, het gebruik van huidblekende middelen, heeft Jammeh inmiddels verboden. Maar maatregelen om het sekstoerisme aan banden te leggen zijn niet in de maak, verklaart men desgevraagd bij het ministerie van Toerisme in de Gambiaanse hoofdstad, Banjul. Wel patrouilleren er op de stranden voortdurend agenten die bumsters wegjagen en werden er onlangs tweehonderd prostituées het land uitgezet. Ook staan er langs de wegen handgeschilderde reclameborden met een gelukkig gezin en de slogan Stick to your partner to avoid aids.

Maar het sekstoerisme is voorlopig verre van uitgebannen. “Het is hier nog niet zo erg als in Thailand, maar als vrouwen alleen naar Gambia reizen kun je er zeker van zijn dat ze uit zijn op een vriend”, weet Anne, hostess van de reisorganisatie Aquasun. “Na afloop komen ze er mij dan enthousiast over vertellen.” Volgens Anne zijn toeristen vaak zo naïef te denken dat het Gambiaanse mannen om de liefde gaat. “Maar het gaat de bumsters alleen om het geld.” Niet alleen jongens bieden zich aan, gaat de hostess misprijzend verder. Onlangs vertelde een man haar dat hij, zonnebadend op het strand, werd aangesproken door een Gambiaan die zijn veertienjarige dochter aanbood. “Gambia is een islamitisch land, maar het heeft eigenlijk geen normen op dit gebied”, stelt Anne.

Of sekstoerisme verboden is? “Nee hoor”, zegt de 23-jarige Happy, “maar je moet wel voorzichtig zijn. Niet op straat hand in hand lopen, bijvoorbeeld. Je moet het verbergen, uit respect voor je medemens.”

Zijn vader is landbouwer in het binnenland, vertelt de magere bumster, maar hij droomde van meer. Daarom kwam hij een jaar geleden naar de kust om er geld te verdienen aan toeristen. Zelf heeft Happy niet zo'n succes, maar hij heeft zijn hoop gevestigd op het verhaal van een vriend die een Tubab (blanke) vrouw zo ver kreeg dat ze een auto voor hem kocht en een compound. De sleutel voor succes is volgens Happy goede kleding, veel lachen en zorgen dat je door training een sterk lijf hebt. Of zijn familie er bezwaar tegen heeft? “Nee hoor, zo lang ik maar condooms gebruik.”

Volgens Lamin, een ervaren gids van de lokale reisorganisatie Gambia Tours, zijn het vooral Britse dames van middelbare leeftijd die voor “sun, sex and sea” naar het Westafrikaanse ministaatje komen. Op het strand liggen hun oudere blanke lichamen, naast gespierde zwarte lijven. Maar ook twee Belgische heren van middelbare leeftijd, die er in het vliegtuig met hun verrekijkers nog uitzagen als vogelliefhebbers, zitten een paar avonden later in de plaatselijke discotheek Karaoke, hand in hand met een Gambiaans meisje van hooguit achttien jaar.

“Veel van de gasten in dit hotel komen voor the Gambian experience”, grijnst de 29-jarige Ali, 'head-entertainment' van Holiday Beach. Onder het mom van een vuurtje is hij aangeschoven voor een praatje. “Gambia is een seksparadijs”, verklaart hij. Zelf heeft Ali, die zijn zinnen doorspekt met de woorden 'no problem, feel free', al vele Europese vriendinnen gehad. Hij nodigde ze uit bij zijn familie in de compound of ging met hen mee naar hun hotelkamer. “Europese vrouwen komen af op de verhalen over de enorme energie van Afrikaanse mannen. En ze zijn nooit teleurgesteld.” Gevraagd naar zijn inkomsten, antwoordt Ali: “Ik ben nog jong, dus ik ben niet goedkoop. Zie je dit horloge? Gekregen na een Gambian experience. Net als deze zonnebril en mijn T-shirt.”

Polygamie is in Gambia toegestaan, tot maximaal vier vrouwen. Maar jongeren, zeker in de steden, beperken zich steeds vaker tot één vrouw. Voor een Tubab, al is ze wat ouder, is het gemakkelijk om te trouwen met een Gambiaan - een huwelijksaanzoek is zo verkregen. Maar het loopt meestal uit op een ramp, weet de Britse Margaret Jones, die sinds 1987 in Gambia woont en inmiddels talloze aanzoeken afsloeg. In haar boekje Gambia no problem vertelt ze hoe een Europese vrouw de tanden uit de mond werden geslagen nadat ze had geklaagd dat haar man stal uit de kas van hun gemeenschappelijk bedrijf. Een andere vrouw werd in elkaar gemept nadat ze haar man verweet dat hij te veel dronk en achter jonge vrouwen aanliep. Het Gambiaanse weekblad Foroya (vrijheid) drukte begin deze maand een wanhopige brief van een Schotse vrouw af, die zich verbergt voor haar Gambiaanse man die haar slaat en bedriegt. “Ik ben nu eind veertig en kan niet terug naar Groot-Brittannië”, klaagt de vrouw die een oproep doet aan Gambianen om hun reputatie van gastvrijheid niet te beschamen.

Hoewel het sekstoerisme in Gambia hoogtij viert, en sommige hotels zelfs openlijk room boys aanbieden, zijn niet alle bumsters uit op erotische avonturen. Charlie, een ervaren beach boy van 23 jaar, verklaart ernstig dat hij alleen met een Europese vrouw mee zou gaan als ze belooft hem te trouwen. “Een avontuurtje zie ik niet zitten”, zegt de schoolverlater. “Maar als ze met me wil trouwen, zeg ik direct 'ja'. Dan kan ik eindelijk naar Groot-Brittannië gaan om mijn studie af te maken.”

    • Birgit Donker