Geschiedenisles

In NRC HANDELSBLAD van 16 januari stelt dr. J.C. Visser dat het betoog van prof. Blom, dat sinds de invoering van de Mammoetwet een opmerkelijk gebrek aan geschiedenis is ontstaan, niet verklaard kan worden uit de afschaffing van geschiedenis en staatsinrichting als verplicht vak voor alle leerlingen in de bovenbouw.

Volgens Visser was geschiedenis voor een belangrijk deel van de leerlingen 'een vak achter de streep', omdat er geen schoolexamen zou zijn geweest. Dit argument berust mijns inziens op een misvatting dat examenregelingen toentertijd de vorming van de elite bepaalden.

Voor de Mammoetwet waren alle leerlingen op MMS, HBS A en B en Gymnasium A en B verplicht de geschiedenislessen te volgen en zij ontvingen tot aan het eindexamen gewoon rapportcijfers voor dit vak. Het aantal verplichte lessen geschiedenis gedurende de schoolloopbaan van Gymnasium A leerlingen was 18, voor B 15, wat neer kwam op twee tot drie uur per week, zes jaar lang. Na de invoering van de Mammoetwet werd geschiedenis als verplicht vak terug gebracht van klas 1 tot en met klas 3 of 4. Het aantal lesuren verminderde tot 2 per week waardoor in plaats van 15-18 lesuren overbleven voor VWO/gymnasium leerlingen. Voor Havo leerlingen was dit nog een uur minder. De ontwikkelingen rond de basisvorming hebben tot een verdere verschraling geleid en de mooie plannen van de Stuurgroep Tweede Fase lijken de formele positie verder te verzwakken.

Voor HBS B en Gymnasium B waren er voor de Mammoetwet inderdaad geen schoolexamens. Een centraal eindexamen was er voor geen enkele leerling in het vak geschiedenis. Niet omdat het een 'vak achter de streep' was, maar omdat het vak zich niet zou lenen voor centrale toetsing. Pas in 1981 is voor geschiedenis en staatsinrichting, tegen de zin van de docenten geschiedenis, een centraal examen ingevoerd. De tegenstand van het geschiedenisonderwijs werd toen gebroken met het argument dat 'het anders een vak achter de streep' zou worden!

Met de invoering van de Mammoetwet waarbij geschiedenis van verplicht vak een keuzevak werd, is er dus wel degelijk een grote ommekeer opgetreden in de historische vorming van de elite in het voortgezet onderwijs.