Doris Lessing vult stripboek met rijm en 'grote kletskoek'

LONDEN, 3 FEBR. “I am Spacer Joe. Magnifico. Simpatico. Trapped below.” Met die woorden introduceert de 76-jarige Britse romanschrijfster Doris Lessing de hoofdfiguur van haar eerste stripboek Playing the Game. Drie pagina's met tekeningen van Charlie Adlard, waarin we de hoofdfiguur door een stedelijk oerwoud van verloedering en verval zien trekken, zijn aan die eerste tekst vooraf gegaan.

Ook verder in het 64 pagina's tellende stripboek is de schrijfster van lijvige romans als 'Het gouden notitieboek' en 'De barmhartige terroriste' opvallend zuinig met woorden. De plaatjes moeten spreken. Als Lessing al aan het woord is, spreekt ze niet, maar zingt ze. “Win or lose. You can choose.” Of: “Swinger, luck bringer, cloud lingerer, heaven fingerer.” Een striptekst op rijm.

Volgens uitgeverij HarperCollins is het voor het eerst dat een gezaghebbende eigentijdse schrijver zich waagt aan dit genre. Samen met Adlard heeft Lessing drie jaar aan het boek gewerkt.

Ze heeft de strip geschreven om het lezen onder jongeren te bevorderen, vertelt haar zaakwaarnemer. Eerder heeft Lessing zelf in een interview verklaard: “Ik word achtervolgd door het beeld van al de kinderen die door de cultuur zijn uitgesloten, die cultuur beschouwen als 'niet voor ons'.”

De Britse literaire critici doen nogal schamper over de ideële motieven van Lessing. Ze vragen zich af waarom een stripboek voor kansloze jongeren 6 pond 99 moet kosten, bijna achttien gulden. Ook hekelen ze het gebrek aan inhoudelijke kwaliteit. Ze vergelijken het stripboek met Lessings science fiction-romans in de Canopus in Argos-serie. Ook die boeken met titels als Re: Colonized Planet 5, Shikasta en The Marriages between Zones Three, Four and Five zijn door de kritiek genadeloos neergemaaid.

“Grote kletskoek van een schrijfster met een grote naam”, schrijft de Evening Standard. “Een opeenhoping van banale frasen en middelmatige rijmpjes”, oordeelt Scotland on Sunday. The Guardian gaat in de kritiek nog het verst. “Dit is een aankondiging in het belang van de volksgezondheid. Als je nog ooit positief over Lessing wilt denken, kijk dan niet eens naar dit boek.”

Alleen The Financial Times neemt het op voor Lessing en Adlard. Deze krant spreekt zelfs over “een mijlpaal, een belangrijke prestatie die het verdient een bijdrage te leveren aan een bredere acceptatie van dit verwaarloosde genre”.

In Playing the Game probeert Spacer Joe zich te ontworstelen aan een wereld van de toekomst waar geweld en vervuiling de opmaat tot een apocalyptische ondergang vormen. Bij die odyssee wordt hij geholpen door twee begeerlijke vrouwen: de zwarte Francesca Bird en de blanke Bella Rose.

Maar uiteindelijk moet hij toch het onderspit delven. In deze wereld is geen plaats voor verliezers. Aldus de laatste woorden van Lessing: “Winner takes all.”

    • Dick Wittenberg