Wakzwemmen onder het plastic

Je bent na schooltijd lekker aan het schaatsen. De zon staat laag, schittert op het ijs en verblindt je. In de verte hoor je wat eenden kwaken. Verder is het rustig, totdat er opeens geen ijs meer is, maar water. Stomme eenden, denk je nog, voor je kopje onder gaat. IJskoud water kruipt door je kleren heen. En wat het ergste is, boven je, waar lucht moet zijn, is alleen maar ijs. Wat moet je doen?

Wakzwemmen!

In Den Haag hebben 11.000 kinderen van de basisschool vorige maand les gehad in wakzwemmen. In het zwembad. Het ijs was nagebootst door een grote lap zwart plastic met gaten erin op het water te laten drijven. Het water was ook niet koud, het had de gewone zwembadtemperatuur. Maar toch vonden veel kinderen het behoorlijk eng om onder het plastic te duiken en onder water weer een uitgang te zoeken. Badmeesters met snorkels op keken steeds onder water of niemand te lang onder bleef. De Haagse kinderen leerden om onder het ijs, voor hen onder het plastic, te zoeken naar een plek met ander licht. Je kunt niet zeggen dat een wak altijd donkerder of lichter is dan ijs, het is wel anders. In kaal ijs is het wak lichter, maar als er sneeuw op het ijs ligt, is het wak juist donkerder dan het ijs.

Als je het wak weer gevonden hebt, is de ellende nog lang niet voorbij, want het is niet makkelijk om er uit te klimmen. De ijsranden van een wak brokkelen af als je je er op af zet om uit het water te komen. Voorzichtig, eerst een been op het ijs, dan languit er op proberen te komen, schijnt nog wel eens te lukken, maar meestal moet er hulp komen. Probeer om hulp te roepen, maar probeer niet teveel te bewegen want als je beweegt koel je sneller af en raak je bewusteloos door onderkoeling.

Wat moet je doen als je ziet dat iemand in een wak ligt?

Spring er niet onmiddellijk achteraan! Ook niet als je hebt leren reddend zwemmen. Dat heb je geleerd in lekker warm water. Maar onder het ijs is water bijna bevroren. Daarin koel je snel af, je verliest je kracht en de kans is groot dat je geen dappere redder, maar de tweede drenkeling wordt.

In ieder geval moet iemand zo snel mogelijk 06-11 bellen. Als er geen huis is, is er misschien een auto met autotelefoon. De brandweer heeft ladders en touwen en die heb je eigenlijk nodig om iemand uit een wak te redden. Tot er hulp is kun je proberen bij de drenkeling te komen door er op je buik of op een plank naar toe te schuiven. Of je kunt je met een paar mensen aan elkaar vasthouden en er dan naar toe schuiven. Met een lange das is iemand er dan misschien net uit te trekken.

Soms wordt een drenkeling door de kou bevangen en gaat kopje onder. Zelfs als iemand pas na een kwartier of half uur door de brandweer uit het water wordt gehaald en verdronken lijkt, kan hij, na langzaam opwarmen in het ziekenhuis, toch nog tot leven komen. Dat komt doordat in die kou een lichaam maar heel weinig zuurstof gebruikt, zodat je lang zonder adem kunt.

Waar zijn de meeste wakken? Waar zak je snel door het ijs? Langs rietkragen, onder bruggen en zomaar op plaatsen waar water stroomt en wind golfjes maakt, is het ijs vaak dun. Kraken kan meestal geen kwaad, zelfs dik ijs kraakt, maar zodra je hoort kwaken, is er een wak in de buurt.

    • Wim Köhler