Vernieuwing grafische Cao vroeg drie jaar overleg

Het CAO-seizoen 1996 gaat weer van start. De komende maanden zullen vakbonden en werkgevers in de meest uiteenlopende sectoren en bedrijven onderhandelen over collectieve arbeidsvoorwaarden voor het personeel. Bonden eisen loonsverhogingen van om en nabij de drie procent en een 36-urige werkweek, werkgevers willen langere bedrijfstijd, flexibele roosters en een afbouw van de VUT. Vandaag de grafici.

AMSTERDAM, 2 FEBR. De FNV-vakbond Druk & Papier schudt haar verleden van zich af. Drie jaar overleg was er nodig om de uit 1913 daterende grafische CAO te vervangen door een sterk gemoderniseerd CAO-model. Vanaf dit jaar onderhandelt de bond niet meer over zes verschillende deel-CAO's, maar gaan de bestuurders de boer op met één CAO voor de hele informatie-industrie. Alle werknemers die nu of in de toekomst met mediaproduktie te maken krijgen, van drukkers en beeldschermopmakers tot inpakkers, fotografen en lithografen, moeten in deze CAO een plekje kunnen vinden.

Hij kan er met groot enthousiasme over vertellen. Druk & Papier-Voorzitter R. van Tilborg is dan ook trots op het resultaat van al die maanden vergaderen. “Hiermee bestrijden we het beeld dat de vakbonden ouderwets zijn en altijd dingen willen tegenhouden”, aldus Van Tilborg.

Het CAO-model dat nu op tafel ligt, bestaat uit twee lagen. Het eerste deel is een zogeheten 'mantel'-CAO, waarin afspraken over primaire arbeidsvoorwaarden zoals loon, toeslagen, vakantie, VUT, pensioen en spaarloon kunnen worden opgenomen. Het tweede deel wordt per sector of per onderneming ingevuld: zo kunnen op decentraal niveau afspraken worden gemaakt over zaken als roosters, afwijkende werktijden, verzuimbeleid en opleidingen.

Met de CAO-tweetrapsraket hoopt Druk & Papier twee vliegen in één klap te vangen: meer inspraak voor werknemers op bedrijfsniveau en een grotere bereidheid bij nieuwe bedrijven in de informatiesector om voor het personeel een CAO af te sluiten.

De grafische bond kampt al jaren met het probleem van een toenemende tweedeling in het werknemersbestand. In de traditionele bedrijven en beroepen is de organisatiegraad nog steeds zeer hoog - mede dankzij het feit dat lidmaatschap in de grafische sector tot voor kort verplicht was. In de 'nieuwe' bedrijven (zoals reclamebureaus en gespecialiseerde bedrijfjes voor beeldschermopmaak of CD-softwareproduktie) is het animo voor de vakbond zowel bij werknemers als werkgevers meestal nihil. “Het is één van de grootste uitdagingen voor de vakbeweging om vanuit traditionele bedrijfstakken actief te worden in sectoren van nieuwe bedrijvigheid”, zegt bondsvoorzitter R. van Tilborg.

Het algemene karakter van de mantel-CAO zal het, zo hoopt Van Tilborg, ook voor kleine bedrijven in de informatie-industrie aantrekkelijk maken om collectief afspraken voor het personeel te maken. Grootste probleem daarbij is het zeer diverse karakter van de moderne ondernemingen, waardoor het niet eenvoudig is om met deze werkgevers in contact te komen. “Dat overleg is lastiger. We zoeken naar allerlei vormen van communicatie, bijvoorbeeld via inkooporganisaties en beroepenverenigingen. Daarin zitten ondernemingen die een of andere vorm van collectief belang hebben. Vervolgens proberen we te achterhalen of er ook op arbeidsvoorwaardelijk niveau een collectief belang te vinden is.”

De huidige grafische CAO (50.000 werknemers) is officieel per 1 februari 1996 afgelopen. Op dit moment wordt intern en met de werkgeversorganisaties besproken worden welke elementen in de mantel-CAO een plaats moeten krijgen en welke onderwerpen beter per sector of per onderneming geregeld kunnen worden.

In de nieuwe CAO hoeft Druk & Papier in ieder geval geen arbeidsduurverkorting binnen te slepen; de grafische sector heeft begin jaren tachtig al een 36-urige werkweek gekregen. Een regeling waar de bond nu zelf echter vraagtekens bij zet, gezien de enorme hoeveelheid overwerk die werknemers moeten verrichten. De bond pleit er daarom voor om de werkweek als norm weliswaar op 36 uur te houden, maar werkgevers meer mogelijkheden voor flexibele inroostering te geven.

Ook het verbod op uitzendwerk voor grafisch personeel - door critici al jarenlang verfoeid als voorbeeld van ouderwetse vakbondsmentaliteit - mag wat Druk & Papier betreft in de komende CAO worden afgeschaft. “Wij hebben daar als vakbond geen problemen mee, mits de werknemers over dit onderwerp in hun eigen onderneming een goede discussie kunnen voeren”, aldus Van Tilborg.