Regering Vietnam wil af van Westers 'cultureel vergif'

SINGAPORE, 2 FEBR. Waag het dezer dagen niet in de Vietnamese hoofdstad, Hanoi, naar een Sony-videorecorder te vragen, of naar de dichtstbijzijnde winkel van Kodak. Wandel niet langer in shirts waarop in grote letters 'NIKE' of 'Reebok' staat te lezen. En wees wijs als je je dorst wilt lessen met een koele Coca-Cola in een Vietnamees café: vraag de lokale ober om een 'Ngoi Hoi', anders loop je grote kans niets te drinken te krijgen.

De regels voor toeristen die Vietnam bezoeken zijn sinds gisteren drastisch veranderd. En niet alleen voor toeristen, de hele Vietnamese bevolking deelt mee in de zedelijke ommezwaai. In heel Vietnam is het buitenland 'uit'. Alle 'maatschappelijk kwaad en cultureel vergif' dat Vietnam de afgelopen jaren heeft overspoeld, moet nu in één klap verbannen worden, zo heeft de regerende Communistische Partij laten weten. Vietnam, dat in de tweede helft van de jaren tachtig de overgang beleefde van een planeconomie naar een vrije-marktsysteem, neemt de eigen cultuur en tradities naarstig in bescherming.

“De economie van Vietnam is de afgelopen jaren weliswaar sterk gegroeid maar op het sociale vlak was er daardoor sprake van erg veel slechte invloeden die het kapitalisme met zich meebracht”, zei de Vietnamese minister van Buitenlandse Zaken, Le Mai, deze week. “De regering wil er nu voor zorgen dat de zaak weer op orde komt.” De overheidscampagne kreeg gisteren een vliegende start. Alle Engelstalige advertenties en uithangborden bij winkels, hotels en restaurants moesten afgeplakt of verwijderd worden. In de grote steden plantten tientallen schilders daarom hun houten ladders tegen de grote reclameborden om de leuzen waarmee concerns als Coca-Cola, Chrysler, Honda, Daewoo en National hun waar aanprijzen, te vertalen in het Vietnamees.

Een half jaar geleden leek het er nog sterk op dat Vietnam vrolijk verder wilde met de 'verwestersing' van zijn maatschappij. Toen de Amerikaanse president, Bill Clinton, vorig jaar de diplomatieke banden met het nieuwe Vietnam aanknoopte leek het land klaar om in recordtempo aansluiting te vinden bij 'tijger-economieën' als Singapore, Maleisië en Thailand. Maar blijkbaar ging het voor de Communistische Partij allemaal wat te snel. De 'open-deureconomie' bleek meer dan alleen dollars binnen te lokken.

“Er worden hier door de westerlingen nu grappen gemaakt over een oud communistisch gezegde: 'Open de deuren en ook de vliegen komen binnen!' ”, vertelt David Bell, directeur van de Vietnamese vestiging van het Britse reclamebureau Bates. “Voor de Vietnamese regering staan die vliegen uit het spreekwoord voor seks, drugs, gokken en geweld. Daar wil men nu massaal vanaf.”

De campagne van de overheid blijft daarom niet beperkt tot de buitenlandse bedrijven, die de afgelopen jaren miljoenen investeerden in Vietnam en nu hun naam van gevels en ramen zien verdwijnen. De groeiende welvaart in het land en de explosieve toename van het aantal buitenlanders dat Vietnam bezoekt, heeft gezorgd voor een aparte industrie die nu ook onder regeringsvuur komt: die van karaoke-bars, massagesalons en nachtclubs. Tot in de kleinste straatjes van de twee grote steden in het land, Ho Chi Minh City (het voormalige Saigon) en Hanoi, zijn huiskamers omgebouwd tot dergelijke toeristenattracties.

Voor bezoekers van gelegenheden waar achter het donkere rookglas meer wordt geboden dan alleen drank en muziek, is anonimiteit voortaan uitgesloten. Massagesalons, zogeheten knuffelbars (waar ieder die een drankje bestelt er een eigen serveerster bijkrijgt) en no-hands-restaurants (waar bezoekers hun handen niet hoeven te gebruiken om te eten; ze worden door schaars geklede dames gevoerd) zullen allemaal een officiële vergunning moeten aanvragen. Bovendien moeten ze hun donkere ruiten vervangen door gewone ramen, zodat vanaf de straat zichtbaar is wat er binnen gebeurt, zegt het nieuwe reglement.

Verder kan de bevolking sinds gisteren bij de plaatselijke politie videobanden inleveren waarop pornografisch materiaal staat, of films vol geweld. Ook boeken met dergelijke 'foute' inhoud, en cd's met suggestieve teksten zijn voortaan taboe. Afgelopen week reed er in de straten van Ho Chi Minh City al demonstratief een bulldozer over 30.000 videobanden en 12.000 casettes. Wie in de toekomst wordt gesnapt met verboden materiaal kan rekenen op een fikse boete.

Hoewel de campagne gisteren officieel begon, was de bevolking al wekenlang warmgemaakt voor de nieuwe communistische zedenleer. In de regeringsgezinde kranten was het nationale verlies van de traditionele normen en waarden de afgelopen tijd hèt thema. Commentaren repten van de verderfelijke invloed die het buitenland - met name het Westen - op de Vietnamezen heeft gekregen. Het ministerie van Informatie en Cultuur werd via de krant opgeroepen tot harde maatregelen.

Volgens de lokale kranten zullen 'jonge vrijwilligers' de komende weken door dorpen en steden trekken om te kijken of iedereen zich aan de nieuwe regels houdt. Maar diplomaten in Hanoi nemen de nieuwe regels niet te serieus. Sommigen zien het vooral als een laatste stuiptrekking van de oude garde binnen de Communistische Partij. Met het vijfjaarlijkse partijcongres in aantocht willen deze traditionalisten nog één keer de aandacht op zich vestigen. Het is de vraag of ze daarna het gevecht met de krachten van de vrije-markteconomie nog aankunnen.

    • Max Christern