Prachtig bellen blazen

Umberto Saba: Serene wanhoop (La serena disperazione). Vert. Ike Cialona. Uitg. Bas Lubberhuizen, 64 blz. Prijs ƒ 32,50.

Onder de Italiaanse dichters van deze eeuw neemt Umberto Saba (1883-1957) een aparte plaats in. Dit komt niet alleen omdat hij afkomstig is uit het excentrisch gelegen Triëst, maar het vloeit ook voort uit het bijzondere karakter van zijn poëzie. Hij beroemde zich erop “de helderste dichter ter wereld” te zijn, en hij verklaarde, met een lichte sneer naar het hermetisme, dat “de wereld meer behoefte heeft aan klaarte dan aan duisternis”. Hoewel helderheid op het terrein van de poëzie niet altijd een pluspunt is, werkt deze eigenschap bij Saba inderdaad positief. Zijn verzen zijn zo transparant dat ze de lezer nergens voor raadsels plaatsen.

De eenentwintig gedichten die nu onder de (aan Saba zelf ontleende) titel Serene wanhoop door Ike Cialona zijn vertaald, geven een goed beeld van de dichter. Het zijn overwegend autobiografische herinneringen en melancholische impressies tegen de achtergrond van Triëst (“een wereld waaraan ik mijn liefde wijdde”). Ze gaan over het gezinsleven, over de seizoenen, over de zee, over de haven, over menselijke relaties, over dieren. Er staan treffende regels in, zoals: “'t Is denken/aan sterven dat, ten slotte, helpt te leven”, en relativerende uitspraken over de poëzie, zoals: “Gedichten schrijven is als bellen blazen”. De Nederlandse verzen bezitten dezelfde doorzichtigheid als die van Saba. Ook formeel is er sprake van mooie vertalingen, al domineert in de nieuwe versie het metrum misschien wat te sterk over het ritme. De bundel Serene wanhoop vormt een uitstekend middel tot kennismaking met Saba's sympathieke persoonlijkheid, te meer omdat er door de vertaalster nog een informatief nawoord aan is toegevoegd. Dat op de linkerpagina in een heel net en nauwkeurig schoonschrift de autografen staan afgedrukt, maakt het boekje nog aantrekkelijker.

    • Frans van Dooren