'Notaris is door overheid gedoogde monopoliehouder'

GRONINGEN, 2 FEBR. De notaris is een ondernemer zonder risico en een door de overheid gedulde zakkenvuller. De consument betaalt het gelag voor de blunder van de overheid om de notaris een monopolist te laten. Adjunct-directeur F. van Loon van de Vereniging Eigen Huis trok gisteren op een symposium in Groningen over notaristarieven fel van leer. “Hij is geen ondernemer en geen ambtenaar. Hij is vlees noch vis.”

Van Loon kreeg weinig bijval van de ongeveer honderd aanwezigen, hoofdzakelijk strak geklede studenten notarieel recht. PvdA-Kamerlid W. Swildens zei wel dat het afgelopen moet zijn met de vetpot voor notarissen, maar zij vond juist het 'domeinmonopolie' van notarissen een belangrijke zaak. K. Dijk, oud-voorzitter en nu bestuurslid van de Koninklijke Notariële Broederschap (KNB), sloot zich hierbij aan. “De notaris een monopolist? So what, als het goed werkt wat is er dan tegen? Je moet het aanpakken als het alleen de notaris beschermt.”

Notarissen verlenen de meeste van hun diensten tegen vaste tarieven. De Vereniging Eigen Huis ageert hiertegen omdat zij vindt dat dit de aankoop van huizen onnodig duur maakt. Deze week heeft Eigen Huis nog een klacht ingediend bij de Europese Commissie omdat de tarieven in strijd zouden zijn met het EG-verdrag. Het is nog onduidelijk of de nieuwe Notariswet, die nog door de Tweede Kamer behandeld moet worden, een tarievenparagraaf krijgt of het tarievensysteem wordt afgeschaft.

De discussie over notaristarieven wordt volgens Swildens te vaak gereduceerd tot de belangen van notarissen en consumenten. “Het belang van de samenleving en de rechtsorde is even zo belangrijk. De notaris biedt preventieve juridische zorg en voorkomt in veel gevallen een gang naar de rechter.”

Volgens Swildens is de consument bij het vrijlaten van de notaristarieven niet beter uit. In de onroerend goed-praktijk zullen sterke marktpartijen zoals banken en project-ontwikkelaars de prijzen gaan bepalen. De notaris wordt van deze partijen afhankelijk en daarmee is het de vraag of hij nog wel voor andere cliënten opkomt. Ze vreest bij vrije tarieven vooral dat de voor de notaris vaak verliesgevende familiepraktijk niet meer voor de minder daadkrachtigen toegankelijk zal zijn en dat snel geld verdienen de overhand gaat krijgen. “In de familiepraktijk gaat het vaak om emotionele gebeurtenissen in het leven. Zoals testamenten, scheidingen, de voogdij voor je kinderen. Een notaris mag dat niet al afraffelend afhandelen. Dat is voor mij een spookbeeld.”

PvdA'er Swildens pleit verder voor maximumtarieven in de familiepraktijk, een zekere bandbreedte in de onroerend goed-praktijk en vrije tarieven in de vennootschapspraktijk.

    • Herman Staal